"Οι Φωτογραφίες από το Φανό 2013"

"Μασλάτι Νο.10-Τα λεφτόκαρα, του Ζτάλιου Χρήστου"

ΤΡΙΚΩΜΟ (ΖΑΛΟΒΟ) ΓΡΕΒΕΝΩΝ

Μασλάτι Νο.10 Τα λiφτόκαρα

(Μνήμες από Ζάλοβο)

     Πρός το τέλος της δεκαετίας του 60, στα χωριά μας έφτασε το ηλεκτρικό ρεύμα. Μέχρι τότε τις ανάγκες περισσότερο σε θέματα φωτισμού τις εξυπηρετούσαν οι γκαζόλαμπες, με τα περίφημα λαμπουγιάλια. Λιγότερο φως βέβαια,αλλά απ’ τα κεριά καλύτερο. Γιά να φτάσει όμως το ρεύμα στις λάμπες και να ανάψουν αυτές, έπρεπε να προηγηθούν κάποιες εργασίες όπως σκαψίματα σε τοίχους και καλωδιώσεις.
     Και έτσι ένα πρωϊνό ήρθε η σειρά να γίνουν οι εργασίες στο σπίτι της μπάμπους Κώσταινας, η οποία ζούσε μόνη της.    Φθάνει λοιπόν το συνεργείο των ηλεκτρολόγων και ο πρωτομάστορας λέει στην Κώσταινα.
       -Άϊντι Γιαγιά σκόλασαν τά βάσανα σ’,απού μιθαύρου θά γλέπς μιά χαρά του βράδ, μέχρι κι τσιγκιλάκ(ι) θα μπουρείς νά πλέξς!!!!
       -Νάστι καλά ρα πιδιά μ’! Να του βάλτι κι αυτό του βλουημένου, γιατί μι βγαίν τα μάτια μ’τα βράδια κάτ΄απ΄τ΄γκαζόλαμπα. Κι άμα χάσου καμμιά θλειά στ’ πατούνα καρτιρώ να ρθεί η χαραή για να πααίνου παρακάτ, κι αφήνου του τσιαράπ στ’ μέσ’.
      -Θά καρτιρέσ’ μέχρι μιθαύρου που θα σκουλάσουμι! Τώραϊα θα σ’ αφήκουμι τουν Γιάνν’ να κάμ’ μερικά σκαψίματα κι μεις θαρθούμι του ταχιά να πιράσουμι τά καλώδια.
      -Καλά πιδίμ!! Ισείς ξέρτει τ’ δλειά σας!!!!
      Έμεινε λοιπόν ο Γιάννης,ο οποίος ήταν νεαρός.

        -Τί θα σι φλέψου του μισμέρ Γιάνν’; Έφκιασα πρασόπτα! Έχου κι πιτιρόπτα! Κι άμα δεν σ’αρέζν αυτά να σι τσιγαρίσου πατάτις μι αυγά! Έχου κι λαγγίτις μι πιτμέζ, γιά τώραϊα τ’ χαραή!
        Ο Γιάννης ήταν πολύ ακατάδεχτος και δεν έτρωγε σε ξένα σπίτια, πόσο μάλλον από γιαγιάδες.
       -Όχι γιαγιά, δεν τρώου στ’ δλειά, τρώου καλά σπίτ τ’χαραή κι μι κρατάει μέχρι ν’ ώρα που σκουλνούμι!!!!
       -Καλά πιδούλι μ! Μόγκι μην αντρέπισι! Να σι φκιάσου καφέ; Ισύ θα τουν πίντς κι μουνάτου!
       -Όχι γιαγιά ήπια κι καφέ τ’ χαραή, δεν θέλου άλλουν. Είπε ο Γιάννης που σιχαινόταν να φάει και να πιεί στα ξένα σπίτια και ειδικά από ηλικιωμένες.
       Και άρχισε ο Γιάννης τό σκάψιμο στους τοίχους, για τις σωληνώσεις.Τελείωσε δύο δωμάτια και έφθασε στην σάλα της Κώσταινας όπου και άρχισε το σκάψιμο. Η ώρα κόντευε δώδεκα και τον Γιάννη τον έπιασε μια λιγούρα,ενώ έβλεπε συγχρόνως έπάνω σ’ενα τραπέζι ένα τσιανάκι (μπώλ) γεμάτο λιφτόκαρα (φουντούκια). Δίστασε γιά μια στιγμή, αλλά μετα το σκέφτηκε καλύτερα, ήταν και η λιγούρα καί ο Γιάννης άπλωσε το χέρι και πήρε μισή χούφτα από αυτά και άρχισε να τρώει.

          Του φανήκανε λίγο υγρά και καθόλου τραγανά, αλλά δεν έδωσε τόσο σημασία, υπέθεσε ότι είχαν αποκτήσει κάποια υγρασία επειδή ήταν ξεσκέπαστα.
          Εκείνη την στιγμή που μασούσε τα λεφτόκαρα ο Γιάννης έρχεται και ή Κώστινα να τον ρωτήσει αν χρειάζεται κάτι.   Βλέποντας όμως τον Γιάννη να τρώει λεφτόκαρα, καταχάρηκε και του λέει.
         -Άχ πιδούλι μ ! Τι καλά που έχσς τα δόντια σ’ κι κριτσανάς λιφτόκαρα! Ιγώ η ιρμάδα δεν μπουρώ να τα μουτσιαλίσου· απού κουρίτσ’τάχου μιράκ(ι)! Αγουράζου τς νουαζέτις,αγλείφου τν’ τσικουλάτα απ’ όξου γύρου-γύρου κι τα λιφτόκαρα που έχ(ει) μέσα τα φτύνου σ’κείνουα του τσιανάκ(ι)! Κι έδειξε το μπώλ απ’ όπου πήρε ο Γιάννης τα φουντούκια.
Ακόμα κουσιέβ' ου Γιάντς!!
                                                                                                                                 Χρήστος Ζτάλιος

Φανός 2013 (Ζαλοβίτικη Αποκριά)

O Φιλοπροοδευτικός Σύλλογος των Απανταχού Τρικωμιωτών " Ο Άγιος Αθανάσιος" αναβίωσε την Κυριακή της Μεγάλης Αποκριάς το πατροπαράδοτο έθιμο του "Φανού" στον χώρο του παλαιού δημοτικού σχολείου Τρικώμου Γρεβενών. Με κάθε σεβασμό προς την παράδοση τηρήθηκαν όλα τα "τυπικά" της αναβίωσης. Η συρροή του κόσμου, κυρίως των χωριανών μας αλλά και πολλών επισκεπτών, ήταν πρωτοφανής και μας χαροποίησε ιδιαίτερα. Για το κόψιμο των κέδρων εργάστηκαν ο Τάκης Γιάκος, ο Καράντζιος Γιώργος καθώς και όλα τα παιδιά του χωριού μας με πολλή προθυμία. Το μηχάνημα κοπής προσέφερε ο κτηνοτρόφος του χωριού μας κ. Νούσιας Δημήτρης. Το άναμμα του φανού έγινε μετά της παραδοσιακής μουσικής του τόπου μας και ακολούθησαν τα παραδοσιακά τραγούδια της αποκριάς, με την αθυροστομία που τα χαρακτηρίζει, τόσο από τους άνδρες όσο και από τις γυναίκες. Το τσουχτερό κρύο, όμως μας ανάγκασε να επισπεύσουμε την εκδήλωση. Την Καθαρά Δευτέρα, λόγω του κακού καιρού ακυρώθηκαν όλες οι προγραμματισμένες εκδηλώσεις στον λόφο του "Καταφύκη", όπως η αναβίωση της "χάσκας" και το καθιερωμένο πέταγμα του αετού.
Το Δ.Σ. εκφράζει την ανάγκη να ευχαριστήσει όλους όσους βοήθησαν, συμμετείχαν στα δρώμενα των ημερών και γνώρισαν την πλούσια κληρονομιά του τόπου μας , τα ήθη τα έθιμα και τις παραδόσεις.

Καλή Σαρακοστή!

Αποκριά 2013 στο Τρίκωμο.

Ο Φιλοπροοδευτικός Σύλλογος Απανταχού Τρικωμιωτών «Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ» σε συνεργασία με όλους τους χωριανούς, κινούμενος στο πνεύμα της αποκριάς για το τριήμερο 16 – 17 & 18 Μαρτίου θα διοργανώσει τις παρακάτω εκδηλώσεις στο Τρίκωμο:

Κυριακή 17 Μαρτίου (Μεγάλη Αποκριά) : Θα γίνει η αναβίωση του εθίμου του φανού στον αύλειο χώρο του παλαιού δημοτικού σχολείου μετά μουσικής και τραγουδιού. Σε περίπτωση κακοκαιρίας από τις προηγούμενες μέρες η εκδήλωση θα αναβληθεί, όπως και αν δεν υπάρξει συμμετοχή.

Καθαρά Δευτέρα 18 Μαρτίου: Θα πραγματοποιηθεί στην τοποθεσία «Καταφύκης», το πέταγμα του χαρταετού από μικρούς και μεγάλους. Ο πρώτος που θα ανυψώσει πρώτος τον αετό, κερδίζει την αγάπη όλων μας. Στο ίδιο μέρος θα γίνει αναβίωση του εθίμου της «χάσκας» !

ΚΑΛΗ ΑΠΟΚΡΙΑ!

Υπεγράφη η σύμβαση " Οικιστική Ανάπλαση - Αναβάθμιση Τρικώμου Γρεβενών"

Υπεγράφη, σήμερα, Τρίτη, το έργο "Οικιστική Ανάπτυξη - Αναβάθμιση Τρικώμου Γρεβενών" από τον Δήμαρχο κ. Δημοσθένη Κουπτσίδη.
Στα πλαίσια της αξιοποίησης του Προγράμματος Αγροτική Ανάπτυξη της Ελλάδας 2007 – 2013 και ειδικότερα του Μέτρου 322 «ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΧΩΡΙΩΝ» που έχει ως στόχο τη βελτίωση και ανάπλαση κοινοχρήστων χώρων, ο Δήμος Γρεβενών στις 14-11-2011 υπέβαλε αίτηση χρηματοδότησης για την υλοποίηση του έργου «Ανάπλαση – Αναβάθμιση οικισμού Τρικώμου» προϋπολογισμού μελέτης 275.000,00€
Μετά από μεθοδευμένες ενέργειες του Δήμου Γρεβενών ως προς την ωρίμανση της πρότασης, τελικά επήλθε η θετική αξιολόγηση της πρότασης από την Ειδική Υπηρεσία Προγράμματος « Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας 2007-2013» Ανταγωνιστικότητα και το έργο εντάχθηκε στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα.
            Το έργο «Ανάπλαση – Αναβάθμιση οικισμού Τρικώμου» δημοπρατήθηκε από τον Δήμο Γρεβενών στις 13/11/2012 και ανάδοχος εκτέλεσης ανακηρύχθηκε η εταιρεία «Κ/ξια Μητράκας Ν. Κων/νος – Μητράκα Ν. Μάρθα» με έδρα την Καστοριά η οποία προσέφερε την μεγαλύτερη έκπτωση ήτοι 44,00%. Ο προϋπολογισμός της σύμβασης ανέρχεται στο ποσό των 154.000,01€ με το Φ.Π.Α. και έχει προθεσμία εκτέλεσης 18 μήνες.
Οι εργασίες του έργου «Ανάπλαση – Αναβάθμιση οικισμού Τρικώμου περιλαμβάνουν :
Α. Ανάπλαση του κέντρου του οικισμού με την ανακατασκευή της πλατείας του χωριού ή οποία στερείται επίστρωσης, φωτισμού και πράσινου.
Β. Αποκάλυψη των όψεων της πετρόχτιστης εκκλησίας η οποία βρίσκεται μεταξύ της πλατείας και του προαύλιου χώρου του παλιού σχολείου.
Γ. Αποκάλυψη των όψεων του πετρόχτιστου καμπαναριού .
Δ. Επιδιορθώσεις στην επίστρωση του διαμορφωμένου προαύλιου χώρου του σχολείου ο οποίος μέχρι σήμερα φιλοξενεί τις εκδηλώσεις του χωριού με πρώτιστο ρόλο την «γιορτή κρασιού» με μεγάλη απήχηση σε όλο τον νομό.
Ε. Εργασίες πρασίνου – φυτοκάλυψης.
Στην υπογραφή της σύμβασης παρέστησαν η αρμόδια Αντιδήμαρχος κα Αικατερίνη Πέτρου, η Αντιδήμαρχος κα Παναγιώτα Τσιώτα-Μπαλοδήμου, οι Δημοτικοί Σύμβουλοι κ.κ. Αθανάσιος Τσακστάρας και Κω/νος Παύλου και ο Εκπρόσωπος της Τοπικής Κοινότητας Τρικώμου κ. Ιωάννης Ράπτης.

"Δημοσίευση Νέων Βίντεο"

Η κινηματογραφική συλλογή που περιέχει βίντεο σχετικά με τη ζωή και τα δρώμενα του χωριού μας, τόσο από το παρελθόν όσο και από το παρόν, εμπλουτίζεται συνεχώς χάρις τους χωριανούς μας που κάνουν ανάρτηση των βίντεο στο διαδίκτυο. Σας παρουσιάζουμε τα νέα βίντεο..

Επιμνημόσυνη Δέηση στο μνημείο πεσόντων υπό των Γερμανών(2012)

Γιορτή Κρασιού (2012)

Γιορτή Κρασιού (1999)

Γιορτή Κρασιού (2000)

Μαζεύοντας Λουν στο Αζιζ-Αγα (2000)

Ποταμός Βενέτικος 1997

Ντοκιμαντέρ 4Ε - Τρίκωμο Γρεβενών (2003)

Το καλοκαίρι του 2003, ενόψει των εορταστικών εκδηλώσεων στα πλαίσια της Γιορτής Κρασιού, ο σύλλογος μας κάλεσε τον τηλεοπτικό εκκλησιαστικό σταθμό 4Ε για να βιντεοσκοπήσουν τις εκδηλώσεις. Το κανάλι όχι μόνον ανταποκρίθηκε στο αίτημα του συλλόγου μας, αλλά προσφέρθηκε να κάνει ένα ντοκιμαντέρ-αφιέρωμα σχετικά με το Τρίκωμο, το Αζίζ-Αγά, το ενεργό τότε χορευτικό συγκρότημα του συλλόγου και φυσικά την Γιορτή Κρασιού, μέσω της εκπομπής "δρόμοι παράδοσης". Το δημιούργημα αυτό, αν και παλαιό, κατά καιρούς προβάλλεται στους δέκτες του καναλιού 4Ε. Συντελεστές σε αυτό το αφιέρωμα ήταν: ο κ. Νίκος Βαβρίτσας, ο οποίος συνδύασε όλα τα δρώμενα και τις φυσικές ομορφιές ώστε να παραχθεί ένα όμορφο και καλαίσθητο ντοκιμαντέρ. Ο αείμνηστος τότε πρόεδρος του συλλόγου μας κ. Βάιος Καναβός και φυσικά τα συνεργεία του καναλιού. Στο αφιέρωμα συμμετείχαν οι δημοτικές ορχήστρες του Κώστα Τσιοτίκα, Αλέξη Κασιάρα και το χορευτικό συγκρότημα του συλλόγου μας (παιδικό και γυναικείο).
Ο κ. Βαβρίτσας, από το αρχείο του, μας χορήγησε αντίγραφο και τον ευχαριστούμε ιδιαίτερα.
Ας παρακολουθήσουμε τα αποσπάσματα:

μέρος 1ο 

μέρος 2ο

μέρος 3ο

"Βαρελάς ή Βαϊνάς, Μνήμες από το Ζάλοβο, Ζτάλιος Χρήστος"

    O Βαρελάς ήταν ειδικός τεχνίτης που κατασκεύαζε βαρέλια·λεγόταν και βαενάς ή βαρελοποιός. H λέξη βαρέλι προέρχεται από την ιταλική λέξη barella. Το βαρέλι λέγεται και βουτσί,από το οποίο παράγεται το βυτίο. Το βαρέλι είναι μικρό. Tο βαένι είναι μεγαλύτερο, γίνονται από ξύλινα κυρτά σανίδια, τα οποία συγκρατούνται με μεταλλικά στεφάνια πλατύτερα στην μέση για την αποθήκευση κρασιού. Για τα κρασοβάρελα το πιό κατάλληλο ξύλο είναι η δρυς(βελανιδιά) και μάλιστα η λευκή που είναι πολύ ανθεκτική· για βαρέλια αποθήκευσης νερού το καλύτερο ξύλο είναι ο κέδρος. Το κομμάτι που είναι το καλύτερο για το βαένι είναι η καρδιά του ξύλου, δηλαδή (φλοιός-άσπρο-καρδιά-πυρήνας) το πιό κατάλληλο είναι η καρδιά, είναι αυτό που αντέχει και δεν σαπίζει ποτέ. Τα βαένια τα φτιάχνανε όταν άρχιζε το καλοκαίρι για να έχουν στραγγίσει τα υγρά του ξύλου, τον χειμώνα κάνανε προεργασία.

     H διαδικασία παρασκευής των βαενιών από τον Βαϊνά ήταν η εξής: Έπαιρνε τους κορμούς των δένδρων και τους έσκιζε, και στην συνέχεια έφτιαχνε τις σανίδες(δούγες) ακουλουθώντας τα νερά του ξύλου και τις άφηνε στον ήλιο και την βροχή μέχρι δύο χρόνια για να φύγουν οι πικρές τανίνες. Αφού οι δούγες ήταν κατάλληλες όσον αφορά την ξηρασία του ξύλου τις έπαιρνε και τις πελεκούσε δίνοντας τις επιθυμητές διαστάσεις, για το ύψος ανάλογα με το μήκος του βαενιού. Για το πάχος πάντα κοντά στα τρία εκατοστά και για πλάτος 15 εκατοστά. Για ένα μικρό βαένι χρειάζονται 30 δούγες,και 20 για τους δύο πάτους (φούντια),σύνολο 50.
     Μετά τις έβρεχε, άναβε φωτιά τις ζέσταινε για να μαλακώσουν και τις έδινε την απαιτούμενη κυρτότητα που χρειαζόταν για το κάθε βαένι.Ύστερα έφτιαχνε τα φούντια (πάτους) του βαενιού πάνω κάτω. Μ΄ένα μεγάλο διαβήτη ή ένα σκοινί έφτιαχνε τον κύκλο που ήταν το περίγραμμα του βαενιού. Από το μέγεθος του κύκλου συνυπολόγιζε με το ύψος, πόσες οκάδες κρασί θα χωρούσε το βαένι. Αφού είχε ετοιμάσει τις δούγες και τα φούντια, χάραζε με το σκαρπέλο ένα αυλάκι 5 εκατ. πριν το τέλους κάθε δούγας, στο σημείο δηλαδή όπου γίνεται η εφαρμογή με το φούντι, αυτό το κανάλι λέγεται γράδωση και είναι το σημείο εφαρμογής του φουντιού με την δούγα.  Εδώ έβαζε προληπτικά το Ψαθί (βούρλο) πού βγαίνει στα ποτάμια για στεγανοποίηση. Τοποθετούσε την μία δούγα δίπλα στην άλλη, βάζοντας ζυμάρι από αλεύρι με νερό για να γλιστράνε οι δούγες μεταξύ τους.

    Ύστερα τοποθετούσε το πρώτο στεφάνι που ήταν σιδερένιο και δεμένο με γερά πιρτσίνια για να μην ανοίγει. Το χτυπούσε γερά με ένα ειδικό σκεπάρνι και όταν έσφιγγαν καλά και ήταν στην θέση
τους, τοποθετούσε το δεύτερο το τρίτο, το τέταρτο κάνοντας πάντα την ίδια διαδικασία·τα στεφάνια μπορεί να ήταν 6 – 12 ανάλογα με το μέγεθος του βαενιού. Όταν φτάνανε στην κορυφή τοποθετούσαν το δεύτερο φούντι και το τελευταίο στεφάνι χτυπώντας για να δέσουν καλά οι δούγες. Μετά άνοιγε μια τρύπα με την αρίδα στο κάτω μέρος του πάτου και τοποθετούσε την κάνουλα και σε μία από τις έπάνω δούγες στην μέση του βαρελιού και απέναντι από την κάνουλα, άνοιγε άλλη μιά τρύπα μεγαλύτερη που να χωράει ένα μεγάλο χωνί για να γεμίζει το βαένι. Για τα πολύ μεγάλα βαένια ,φτιάχνανε μια μικρή πόρτα στο επάνω μέρος του κάτω πάτου, άπ΄όπου μπορούσε να μπεί κάποιος στο εσωτερικό του βαενιού για να το πλύνει(ως συνήθως κάποιο παιδί). Κατόπιν τα γεμίζανε με νερό,για να δούνε αν τρέχουν.

       Τα μεγάλα βαένια είχαν πρόβλημα μεταφοράς και τοποθέτησης στα υπόγεια και έπρεπε να είναι σε σκιερό και αεριζόμενο μέρος. Μερικοί μερακλήδες οινοπαραγωγοί που κληρονόμησαν δρύϊνα βαένια τα προσέχουν πάρα πολύ, γιατί ξέρουν ότι τα δρύϊνα κάνουν το καλύτερο κρασί και κρατάνε εκατοντάδες χρόνια.
      Όσον αφορά την συντήρηρηση των βαενών αυτά θέλουν κάθε χρόνο πλύσιμο με νερό και κάθε δεκαετία τρίψιμο εσωτερικά για να φύγει η ταρτάρα (τρυγία).
      Τα χωριά μας παλιά ήταν γεμάτα βαρελάδες. Η βιομηχανοποίηση όμως έβγαλε στην παραγωγή βαρέλια πλαστικά πολύ πιό φθηνά, αλλά σε ποιότηα δεν φτάνουν τα παλιά δρύινα. Όσο πιό μεγαλο είναι το βαρέλι τόσο πιό καλό κρασί κάνει. Στο Ζάλοβο Βαϊνάς ήταν ο Μήτρος Νούσιας (Μπρουζκόλης) ο οποίος ήταν και μαραγκός και χτίστης, ένας πραγματικά καλός τεχνίτης. Στήν δε Μηλιά Μετσόβου έχουν μέχρι και βιοτεχνίες κυρίως μικρών βαρελιών και άλλων ξύλινων κατασκευών.
                                                                                                                             
                                                                                                                                    Χρήστος Ζτάλιος

Συνεστίαση των Τρικωμιωτών της Θεσσαλονίκης

Το Σάββατο στις 16-2, έγινε Συνεστίαση των Τρικωμιωτών που διαμένουν μόνιμα στην Θεσσαλονίκη, μετά από πολλά χρόνια. Συγκεκριμένα, με πρωτοβουλίες χωριανών οργανώθηκε σε γραφική ταβέρνα της πόλης, συνάντηση των Τρικωμιωτών με σκοπό την επανασύνδεση και την ένωση των χωριανών μας της Θεσσαλονίκης. Ήταν μια καλή ευκαιρία για να συζητήσουν, να θυμηθούν τα παλιά αλλά και να τεθούν σκέψεις, ιδέες στη προσπάθεια για την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του χωριού μας και γενικότερα για το φιλοπρόοδο και τον πολιτισμό. Συμμετείχαν μόνον όσοι είχαν καταγωγή από γονείς Τρικωμιώτες, δηλαδή οι σύζυγοι των προσώπων δεν παρέστησαν.
Το Δ.Σ. του συλλόγου και η συγγραφική ομάδα του μπλογκ χαιρετίζουν και συγχαίρουν την όμορφη αυτή εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε. Ο σύλλογος θα είναι αρωγός στην προσπάθεια για την σύνδεση των απανταχού Τρικωμιωτών με κάθε μέσο, με στόχο την ανάδειξη του τόπου μας.
Δείτε μερικά στιγμιότυπα από την συνεστίαση:

Νέα από το χωριό μας...

Ο καιρός κυλά ήρεμα, είμαστε στην καρδιά του χειμώνα και το χωριό μας έχει δεχθεί μικρή πλήξη από την εποχή, με αραιές χιονοπτώσεις, τις λεγόμενες "πασπάλες" και όχι τα περσινά ακραία φαινόμενα. Ωστόσο ο καιρός έχει γυρίσματα και μπορεί να είναι όσο επιθετικός όσο και γλυκός.

Με την άφιξη της άνοιξης αναμένεται να ξεκινήσουν μεγαλεπήβολα έργα όπως αυτό του ΕΣΠΑ "Ανάπλαση - οικιστική αναβάθμιση του οικισμού Τρικώμου" που έχει προϋπολογισμό 280.000,000 ευρώ και προβλέπει την ανάδειξη της παραδοσιακής λιθοδομής με αμμοβολή και αρμολόγηση του Ιερού ναού Αγίου Γεωργίου Τρικώμου καθώς και το καμπαναριό  που φτάνει τα 115 έτη από τη θεμελίωση του το 1898 και περιμένει να αναπαλαιωθεί με ενέσεις μπετού και αμμοβολής ώστε να αναδειχθεί η παραδοσιακή πέτρα. Ακόμη, καλλωπισμός της παλαιάς πλατείας και πλακόστρωση-φωτισμός-παγκάκια στην νέα πλατεία είναι λίγες από τις εργασίες που είναι ενταγμένες στο πρόγραμμα. Ο εργολάβος που είναι ανάδοχος του έργου επισκέφθηκε το χωριό και ανέφερε πως το έργο θα ξεκινήσει άμεσα.

Το έργο του παλαιού σχολείου περιμένουμε πως θα χρηματοδοτηθεί στο πρώτο εξάμηνο του 2013 από το ΕΠΑΔΥΜ, εθνικό πρόγραμμα στο οποίο είναι ενταγμένο και θα ολοκληρωθεί.

Όλοι περιμένουμε την Αποκριά για να ξεσκάσουμε λιγάκι από την σκληρή καθημερινότητα...

Καλή εβδομάδα!

"Μασλάτι Νο. 9-Ο πονηρός κουρελής, του Ζτάλιου Χρήστου"

ΤΡΙΚΩΜΟ (ΖΑΛΟΒΟ) ΓΡΕΒΕΝΩΝ

Μασλάτι Νο. 9 Ο πονηρός κουρελής.

(Μνήμες από Ζάλοβο, μου το εκμυστηρεύθηκε κάποιος φίλος)

     Τα παλιά χρόνια οδοντίατροι ήταν και οι κουρείς, που αργότερα το κράτος τους έδωσε άδεια ασκήσεως οδοντιατρικού επαγγέλματος.
      Κοζάνη 1958 μεγάλη σαρακοστή: Ένας κουρελής Καζανίτης έβλεπε επίμονα τις τρείς τέσσερες κατσαρόλες ενός μαγειρίου που έντεχνα τις είχε ξεσκέπαστες ο πονηρός μάγειρας για να γαργαλίζουν τους διαβάτες.
     -Τι τηράς ρα; Του λέει ο μάγειρας.
     -Ξέρτς τι λέου Αφέντ’!! Αυτήνια τν κατσαρόλα μι τν φασουλάδα τν τρώου όλ(η)!!. Αποκρίνεται ο κουρελής.
      Τον κοίταξε με περιέργεια. Δεν του γέμιζε το μάτι, δεν έμοιαζε να μπορεί.
      -Κι αν δεν τν φας ρα;
      -Αν δεν τν φάου....,αν δεν τν φάου,να μι βγάλτς ένα δόντ’!!! Άκου δεν θα τν φάου!!!.
       Δεν το πολυσκέφθηκε ο μάγειρας, άλλωστε δεν στοίχιζαν πολύ δυό οκάδες φασόλια. Το νέο γιά το στοίχημα μαθεύτηκε γρήγορα. Μαζεύτηκε πολύς κόσμος, όλη η γειτονιά γιά να παρακουλουθήσει την εξέλιξη, ο μπακάλης, ο μανάβης ,ο φούρναρης, ο καφετζής, το γκαρσόνι,και πολλοί περαστικοί.          Ξεκίνησε να τρώει γρήγορα και με όρεξη στην αρχή. Σιγά σιγά όμως ο γρήγορος ρυθμός έπεσε,  δεν είχε φτάσει ακόμη στην μέση της κατσαρόλας και σταμάτησε.
     -Δεν μπουρώ άλλου Αφέντ’!!! Δεν μπουρώ θα μι βγούν τα φασούλια απ’ τα αυτιά. Σκότωσέ μι!!.Παράδις δεν έχου ντιπ!! Ότ’ καταλαβαίντς φκιάσι!!
     Όλοι γέλασαν με το πάθημα του μάγειρα· εκείνος από πείσμα έφερε τον κουρελή στο κουρείο, πλήρωσε το εικοσάρικο που κόστιζε η εξαγωγή. Μάταια τον παρακαλούσαν όλοι να τον λυπηθεί, να μην το κάνει. Ο κουρελής κάθησε αδιαμαρτύρητα στην πολυθρόνα, καί κάτι έδειξε ανοίγοντας διάπλατα το στόμα του στο παιδί του κουρείου που κρατούσε την λεκάνη και η εξαγωγή έγινε.            Μουγκρητά πόνου,και η λεκάνη βάφτηκε κόκκινη. Όλοι αγανάκτησαν·μετανοιωμένος ήταν και ο μάγειρας,που μπλέχτηκε σ’ αυτό το στοίχημα..
     -Δεν μι κερνάς κι μιά ρακή,να μι περάσ’ ου πόνους!!!.Είπε ο Κουρελής.

     Τον λυπήθηκε,έβγαλε μιά δραχμή την έδωσε στο γκαρσόνι λέγοντας.
    -Φέρτουν μία ρακή,να πάει να ξιπατουθεί.Είπε στενοχωρημένος.
    Καθισμένος ακόμη στην πολυθρόνα,ο κουρελήςσήκωσε το ποτηράκι καί είπε.
    -Αφέντ στν υγειά σ’!!! Κι σ’ ευχαριστώ τρείς βουλές: Μία γιά τν φασουλάδα που με στύλουσι, είχα ψουφήσ’ τσ’ πείνας, τρείς μέρις είχα να φάου!!! Μία γιά το δόντ’ που μι πουνούσι, κι δεν είχα παράδις να του βγάλου!!! Κι μία γιά τν ρακή που θα μι πάρ’ τουν πόνου!!!.
     Είδαν και έπαθαν να τον γλυτώσουν από τα χέρια του μαινόμενου μάγειρα.

Χρήστος Ζτάλιος

"Εμπλουτίζεται συνεχώς η συλλογή των βίντεο"

Η κινηματογραφική συλλογή του blog του χωριού το τελευταίο χρονικό διάστημα πλουτίζεται συνεχώς από βίντεο που έχουν τραβήξει χωριανοί μας κατά το παρελθόν αλλά και επισκέπτες που δεν χάνουν την ευκαιρία να απαθανατίσουν τις ομορφιές του τόπου. Πλέον η κινηματογραφική συλλογή αποτελείται από 62 βίντεο και συγκεκριμένα: 19 βίντεο σχετικά με τη γιορτή κρασιού τόσο του κοντινού όσο και του μακρινού παρελθόντος, 20 βίντεο που αναφέρονται σε αφιερώματα από τηλεοπτικά κανάλια και παρουσιάσεις του χωριού, 6 βίντεο με κοινωνικά γεγονότα του χωριού από τα παλιά, 8 βίντεο που παρουσιάζουν τις πολιτιστικές εκδηλώσεις του συλλόγου του χωριού, 4 βίντεο σχετικά με τις δραστηριότητες και τα σπορ που μπορεί να ασχοληθεί κάποιος στο χωριό και τέλος 5 βίντεο με τις πολιτιστικές εκδηλώσεις οι οποίες δεν είναι διοργανωμένες από τον σύλλογο. Σας παρουσιάζουμε τα τελευταία βίντεο που αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο.

                                          

                                         

                                          

"Rappel στο γεφύρι Αζιζ Αγα"

"Καταρρίχηση" είναι ο ελληνικός όρος για το άθλημα που ονομάζεται rappel. Είναι η κατάβαση συνήθως από βράχο, αλλά και όχι μόνο, με ορειβατικό σχοινί και ειδικό εξοπλισμό, μια δραστηριότητα που κερδίζει όλο και περισσότερους πιστούς.
Απαιτείται ειδική εκπαίδευση για τους αρχαρίους, όπου ο εκπαιδευτής δίνει τις σχετικές πληροφορίες για τον εξοπλισμό, τη λειτουργία του, τα σημεία όπου πρέπει να επιστήσετε την προσοχή σας και φυσικά για τη στάση του σώματος.
Είναι ένα άθλημα που εξ αποστάσεως φαίνεται δύσκολο και επικίνδυνο, όμως εάν κάποιος λάβει τη σωστή εκπαίδευση μετά τις πρώτες καταβάσεις όπου η αδρεναλίνη του θα έχει φτάσει στα όριά της, είναι σίγουρο πως θα παθιαστεί και θα αναζητεί συνέχεια τρόπους ώστε να αυξάνει τη δυσκολία της κατάβασης.
Τα Γρεβενά φημίζονται ως τόπος κατάλληλος για extreme sports, και δεν θα μπορούσε να λείπει και το rappel από αυτά. Συγκεκριμένα, η δραστηριότητα αυτή πραγματοποιείται στο γεφύρι του Αζιζ Αγα στο Τρίκωμο (Ζάλοβο) και στο φαράγγι της Πορτίτσας στο Σπήλαιο.

"Rafting στο Τρίκωμο Γρεβενών"

Το χωριό μας λόγω της γεωγραφικής του θέσης, δηλαδή η κοντινή του απόσταση από τον ποταμό Βενέτικο και η άγρια ομορφιά των τοπίων γύρω από αυτό, το καθιστούν πέρασμα για τους λάτρεις των σπορ που σχετίζονται με τους ποταμούς, όπως το rafting και το canoe. Σύμφωνα με τους λάτρεις τους οπαδούς του rafting μια από τις πιο δύσκολες διαδρομές, αν όχι η πιο δύσκολη, γνωστή και ως ‘τα τέσσερα πέτρινα γεφύρια’ ξεκινά λίγο πιο κάτω από το χωριό μας στη γέφυρα που βρίσκεται πάνω στο δρόμο για το χωριό Μοναχίτη και καταλήγει στο γεφύρι του Σπανού.

Η συγκεκριμένη κατάβαση με φουσκωτή βάρκα σε αυτό το εντυπωσιακό ποτάμι, με rapid 3^ου βαθμού (βαθμός δυσκολίας διαδρομής) και διάρκειας περίπου 1 ώρα και 30 λεπτά (απόσταση 9 χιλιομέτρων), σου δίνει την ευκαιρία εκτός από την συναρπαστική εμπειρία την οποία θα ζήσεις και την αδρεναλίνη που φτάνει στα όρια της, να έρθεις σε επαφή με την πλούσια πτηνοπανίδα και χλωρίδα της περιοχής, η οποία είναι διαφορετική ανάλογα με την περίοδο που θα επιλέξεις να κάνεις rafting. Φυσικά η διαδρομή γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακή όταν η βάρκα περνά κάτω από τα δύο πανέμορφα πέτρινα γεφύρια του Τρικώμου, τα Καγκέλια ή γεφύρι της Καστανιάς και το μεγαλόπρεπο Αζιζ-Αγα, όπου οι συμμετέχοντες έχουν την ευκαιρία να θαυμάσουν την αρχιτεκτονική τους. 

"Παραγωγή τσίπουρου"

Απόσταγμα

Απόσταγμα, λοιπόν, είναι το ποτό το οποίο λαμβάνουμε δια της μεθόδου της αποστάξεως. Να πούμε όμως δύο λόγια για τη διαδικασία της απόσταξης εν συντομία: Η αλκοολούχος πρώτη ύλη μαζί με άλλα μυρωδικά μπαίνουν στον βραστήρα. Η αλκοόλη και άλλα πτητικά συστατικά εξατμίζονται και ακολουθούν το σωλήνα που οδηγεί στον ψύκτη. Εκεί υγροποιούνται πάλι και συλλέγονται σε δοχεία. Αυτά είναι μόνο οι γενικές αρχές της απόσταξης. Η πρώτη ύλη είναι φυτικής προέλευσης. Τα σάκχαρα που περιείχε υπέστησαν αλκοολική ζύμωση και μετατράπηκαν σε αιθυλικά αλκοόλη, αν όλα πήγαν καλά. Διότι αν δεν πήγαν θα περιέχει ποσότητα μεθυλικής αλκοόλης (ξυλόπνευμα) η οποία είναι τοξική. Η πρώτη ύλη μπορεί να είναι φρούτο, δημητριακό, πατάτα, ζαχαροκάλαμο και ότι άλλο βάζει ο νους σας. Μπορεί ακόμη να είναι και κρασί (απόσταγμα οίνου ήτοι τα διάφορα μπράντι).

Τσίπουρο ή ρακί

Στην Κρήτη ονομάζεται τσικουδιά ή ρακί. Σε πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής συναντάμε ένα παρόμοιο ποτό ονόματι arak. Το τσίπουρο είναι απόσταγμα από τα πατημένα σταφύλια δηλαδή από τα ράκη των σταφυλιών που μένουν μετά το πάτημα και την εξαγωγή του μούστου για την παραγωγή κρασιού. Τα στέμφυλα για να μας δώσουν αλκοολούχο απόσταγμα θα πρέπει αφενός να μην έχουν αποστραγγιστεί εντελώς και αφετέρου να έχουν υποστεί αλκοολική ζύμωση ώστε τα σάκχαρα του εναπομένοντος μούστου να μετατραπούν σε αλκοόλη. Με άλλα λόγια πρέπει να μείνουν για κάποιες μέρες σε δοχείο. Άλλες φορές ζυμώνονται μόνα τους στο δικό τους δοχείο και άλλες μαζί με το μούστο που πάει για κρασί (επιπλέουν στην επιφάνεια), όταν θέλουμε να πάρουμε κρασί πλούσιο σε τανίνες. Το δεύτερο συνήθως συμβαίνει στην ερυθρή οινοποίηση.

Τσίπουρο μπορούμε να πάρουμε τόσο από λευκά όσο και από κόκκινα σταφύλια. Η ζύμωση διαρκεί περίπου 30 μέρες όταν στα στέμφυλα ζυμώνονται μόνα τους και πολύ λιγότερο όταν ζυμώνονται μαζί με το μούστο. Η απόσταξη του τσίπουρου είναι ολόκληρη επιστήμη. Στον αποστακτήρα προστίθενται εκτός από τα στέμφυλα και διάφορες αρωματικές ύλες σε ποσότητες και αναλογίες που συνήθως είναι μυστικά του κάθε μάστορα.

Υπάρχει όμως και τσίπουρο χωρίς καμία άλλη πρόσμιξη. Χρησιμοποιείται ο γλυκάνισος, ο μάραθος κ.α. ενώ στην Κρήτη συνηθίζονται τα φύλλα καρυδιάς. Ο γλυκάνισος είναι αυτός που κάνει το τσίπουρο να γαλανώνει, να ασπρίζει δηλαδή με την προσθήκη νερού. Στην Κρήτη δεν χρησιμοποιείται καθόλου γι’ αυτό και η τσικουδιά δεν γαλανώνει ποτέ.

Η απόσταξη χωρίζεται σε κεφαλή, καρδιά και ουρά. Η κεφαλή έχει μεγάλο αλκοολικό βαθμό και είναι πλούσια σε αλδευδές που δίνουν μια σκουριασμένη γεύση στο τσίπουρο ενώ η ουρά περιέχει πολλές ανώτερες αλκοόλες που βαραίνουν τη γεύση και το άρωμα. Απομακρύνονται και μπαίνουν ξανά στον αποστακτήρα μαζί με την επόμενη παρτίδα ενώ η καρδιά κρατιέται. Η καρδιά μπορεί να περάσει ξανά από απόσταξη. Το διπλοαποσταγμένο τσίπουρο έχει καθαρότερο και λεπτότερο άρωμα και γεύση. 

Πολλή προσοχή χρειάζεται για τον περιορισμό του ποσοστού της μεθυλικής αλκοόλης που είναι τοξικότατη για το νευρικό σύστημα. Αυτός είναι ο μόνος λόγος που δεν επιτρέπεται στον καθένα να αποστάζει αλλά μόνο σε πιστοποιημένους μαστόρους με ειδική άδεια. Το τελικό απόσταγμα μπορεί να αναμιχθεί με νερό και να επιτύχουμε τους επιθυμητούς αλκοολικούς βαθμούς. Καλή περιεκτικότητα θεωρείται αυτή των 38-45 vol.

Αν και το τσίπουρο ορίζεται σαν  απόσταγμα στέμφυλων στην καθομιλουμένη μπορεί να χαρακτηρίζει και αποστάγματα άλλων φρούτων, κυρίως άγριων. Έτσι στην Μακεδονία π.χ. το κουμαρίσιο ρακί, στην Κρήτη συνηθίζεται η μουρνόρακη (από μούρα). Τέλος το τσίπουρο δεν θα πρέπει να συγχέεται με το ούζο καθώς υπάρχουν σημαντικές διαφορές στην απόσταξή τους.

Koπή πίτας στον Αγ. Αθανασίου από το σύλλογο.

Όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος ο Φιλοπροοδευτικός σύλλογος των Απανταχού Τρικωμιωτών "Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ" έκοψε την βασιλόπιτα του για το νέο έτος την πέμπτη στις 18 Ιανουαρίου, μετά το πέρας της θείας λειτουργίας στον ναό του προστάτη του χωριού μας, στον Άγιο Αθανάσιο. Λόγω της μεγάλης κακοκαιρίας η εκδήλωση περιορίστηκε στο νάρθηκα-προθάλαμο του εξωκλησίου. Το πανηγυρικό της ημέρας εκφωνήθηκε από τον Καράντζιο Γιώργο. Στην εκδήλωση παρέστησαν οι κ.κ. Αντιδήμαρχοι Ουζουνίδης Γεώργιος και Μπαλοδήμου-Τσιώτα Παναγιώτα καθώς και η εντεταλμένη δημοτική σύμβουλος (αντιδήμαρχος) για τον πρώην δήμο Θ. Ζιάκα Σταυροπούλου Βασιλική. Ο πρόεδρος του τοπικού συμβουλίου Ιωάννης Ράπτης εκπροσώπησε την κοινότητα. Μετά το πέρας της θείας λειτουργίας έγινε η δοξολογία μετά αρτοκλασίας και ο εορτασμός ολοκληρώθηκε με την κοπή πίτας του συλλόγου. Ο σύλλογος πρόσφερε διάφορα εκλεκτά εδέσματα και ποτά-αναψυκτικά σε όλους τους παρευρισκόμενους και τα φλουριά από τις 3 πίτες που διανεμήθηκαν, έτυχαν ο ιερέας του χωριού μας, παπαγιάννης, ο Γεώργιος Ιω. Τσακνάκης, και ο τρίτος τυχερός άγνωστος. Δυστυχώς οι άστατες καιρικές συνθήκες ώθησαν τους χωριανούς να αποχωρήσουν γρήγορα από το χώρο του ναού και η εκδήλωση έληξε γρήγορα. Όπως ορίζει η παράδοση, η φωτιά στον περίβολο άναψε παρά την δυνατή βροχή. Φωτογραφικό υλικό από την εκδήλωση θα αναρτηθεί προσεχώς.
Και του χρόνου να είμαστε γεροί, να λαμβάνουμε την χάρη του Αγίου μας.
Χρόνια πολλά και καλή χρονιά!

"Παραγωγή κρασιού"

Η διαδικασία παρασκευής του κρασιού είναι, στη θεωρία πολύ απλή από τις παρασκευής μπίρας ή διάφορων αποσταγμάτων (ουίσκι, βότκα, τσίπουρο κτλ. ). Που περιλαμβάνουν πολλά διαφορετικά και περίπλοκα στάδια. Πίσω όμως από αυτή τη φαινομενική απλότητα των διαδικασιών κρύβονται χιλιάδες μικρές, αλλά καθόλου ασήμαντες λεπτομέρειες και μυστικά, που τελικά κάνουν την διαφορά ανάμεσα στους ποικίλους τύπους κρασιού και δίνουν στην οινοποιία το status μιας αναγνωρισμένης, πολύ ευρύτερα από την ζυθοποιία ή την ποτοποιία, επιστήμης. Έπεται, λοιπόν, ότι στο παρόν άρθρο θα γίνει μία συνοπτική αναφορά σε γενικές αρχές, καθώς δεν μπορούμε να επεκταθούμε στις λεπτομέρειες που αφορούν κάθε κρασί.

Η ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ

Εν αρχή ήν το σταφύλι. Οι ρώγες που περιέχουν σάκχαρα, που θα μετατραπούν με αλκοολική ζύμωση σε οινόπνευμα, καθώς επίσης οργανικά οξέα και νερό. Για την παραγωγή ερυθρού ή ροζέ οίνου τα σταφύλια κατά κανόνα είναι ερυθρά, ενώ για τους λευκούς οίνους τα σταφύλια μπορεί να είναι λευκά ή και ερυθρά. Σημαντική για το τελικό αποτέλεσμα είναι η περιεκτικότητα του σταφυλιού σε σάκχαρα και οξέα, η οποία εξαρτάται από την ποικιλία, το έδαφος, τις κλιματικές συνθήκες, αλλά και από την χρονική του τρύγου, δηλαδή την ωρίμανση του σταφυλιού : όσο πιο πολύ αφήνεται να ωριμάσει ένα σταφύλι, τόσο αυξάνονται τα σάκχαρα του εις βάρος των οξέων, ούτως ώστε να είναι κατάλληλο για γλυκά κρασιά, αλλά όχι για όξινα, και αντίστροφα. Το σταφύλι λοιπόν, επιλέγεται, ανάλογα με το κρασί που θέλει να βγάλει κανείς, βάσει της ποικιλίας του αμπελιού, του τόπου και του τρόπου που καλλιεργείται. Όσο πιο ελεγχόμενης ποιότητας είναι ένα κρασί σύμφωνα με το νόμο, τόσο πιο αυστηρά είναι τα κριτήρια επιλογής του αμπελιού. Στους ‘Οίνους Ποιότητας Παραγόμενους σε Καθορισμένη Περιοχή’ (V.Q.P.R.D.), λόγου χάριν, καθορίζονται αυστηρά η ποικιλία, η τοποθεσία, η καλλιεργητική τεχνική, ακόμη και η στρεμματική απόδοση του αμπελιού, ενώ οι απλοί ‘Επιτραπέζιοι Οίνοι’ δεν υφίστανται σε τέτοιους νομικούς περιορισμούς και μπορούν να παράγονται από μη καθορισμένο χαρμάνι διάφορων σταφυλιών ή μούστων. Βέβαια, εκτός από τους νόμους, υπάρχει η παράδοση και το μεράκι του οινοποιού, που συχνά δίνει εκπληκτικά αποτελέσματα πέρα από κάθε κανονισμό και κατηγορία.

ΓΛΕΥΚΟΠΟΙΗΣΗ

Μετά τον τρύγο τα σταφύλια πρέπει να μεταφερθούν χωρίς καθυστέρηση στο πατητήρι, όπου θα εξαχθεί ο γλεύκος (κοινώς μούστος) από τις ρώγες. Η έκθλιψη του μούστου μπορεί να γίνει με διάφορες μεθόδους. Το παραδοσιακό πατητήρι όπου τα σταφύλια πατιούνται κυριολεκτικά από τους τρυγητές, χρησιμοποιείται πλέον μόνο στην οικογενειακή οινοποιία. Τη θέση του έχουν καταλάβει διάφορα μηχανήματα (σπαστήρες ) χειροκίνητα ή ηλεκτρικά, που συνήθως λειτουργούν συνθλίβοντας το σταφύλι ανάμεσα σε περιστρεφόμενους κυλίνδρους. Υπάρχουν μηχανήματα ‘πιεστήρια’ τα οποία, προκειμένου να παραχθεί λευκό κρασί, διαχωρίζουν αυτόματα το χυμό από τα στερεά συστατικά της ρώγας. Για το κόκκινο κρασί δεν χρειάζεται, παρά μόνο πολύ αργότερα, να γίνει αυτός ο διαχωρισμός, σε πρώτο στάδιο παίρνουμε το μούστο μαζί με τα στερεά υλικά, δηλαδή ολόκληρο το σταφυλοπολτό. Αυτό που είναι πάντα επιβεβλημένο τόσο στη λευκή, όσο και στην ερυθρά οινοποίηση, είναι η αφαίρεση των κοτσανιών (αποβαστρύχωση), καθ’ ότι αυτά είναι επιζήμια τόσο για τη γεύση του κρασιού όσο και για την υγεία του καταναλωτή.

ΖΥΜΩΣΗ

Το οινόπνευμα που περιέχει το κρασί παράγεται από τα σάκχαρα του μούστου, κυρίως γλυκόζη και φρουκτόζη, με την αντίδραση της αλκοολικής ζύμωσης, που επιτελείται από ειδικά ένζυμα των ζυμομυκητών. Ο οινοποιός, αντίθετα από τον ζυθοποιό, δεν χρειάζεται να εμβολιάσει το γλεύκος με καλλιεργημένους ζυμομύκητες. Οι ζυμομύκητες ήδη πριν τον τρύγο υπάρχουν αδρανοποιημένοι (αφού δεν έχουν πρόσβαση στα σάκχαρα του χυμού) στο φλοιό των σταφυλιών και ‘ενεργοποιούνται’ κατά τη γλευκοποίηση: έρχονται σε επαφή με το μούστο, εκεί πολλαπλασιάζονται και επιτελούν τη ζύμωση, κατά την οποία εκτός από αιθυλικά αλκοόλη παράγεται διοξείδιο του άνθρακα και θερμότητα, γι’ αυτό κατά τη διάρκεια της ζύμωσης ο μούστος είναι ζεστός και ‘κοχλάζει’.

Η ζύμωση διαρκεί από 8-9 έως και 25 ημέρες, ανάλογα με την αρχική συγκέντρωση των σακχάρων, τη θερμοκρασία στην οποία πολλαπλασιάζονται και δρουν οι μύκητες, το οξυγόνο που έχουν στην διάθεση τους και άλλους παράγοντες. Όσο πιο πολύ διαρκεί η ζύμωση τόσο πιο πολλά αρώματα ζύμωσης θα πάρει το κρασί, γι’ αυτό, ιδίως στα λευκά κρασιά, οι περισσότεροι οινοποιοί διατηρούν με τεχνητά μέσα χαμηλή θερμοκρασία της ζύμωσης (15-20 Κελσίου ), μειώνοντας την ταχύτητά της. Στα κόκκινα κρασιά συχνά η ζύμωση γίνεται σε δύο φάσεις, μια πρώτη, σφοδρή και γρήγορη, στη διάρκεια της οποίας μέσα στο μούστο βρίσκονται οι φλούδες των σταφυλιών, και μια δεύτερη πιο αργή, μετά την αφαίρεση των φλουδών. Η ζύμωση μπορεί να διακοπεί πριν την ολοκλήρωσή της με θέρμανση (38-40 Κελσίου), με ψύξη (6-7 Κελσίου ) ή με προσθήκη μικρής ποσότητας καθαρού οινοπνεύματος. Αν η ζύμωση διακοπεί, ένα ποσοστό των σακχάρων μένει αδιάσπαστο, έτσι η μέθοδος βρίσκει εφαρμογή στην παραγωγή γλυκών κρασιών. Εκτός από την αλκοολική ζύμωση, συχνά στο μούστο λαμβάνει παράλληλα χώρα κι ένας άλλος τύπος ζύμωσης, η μηλογαλακτική ζύμωση. Κατά την αντίδραση αυτή είναι ένα από τα οργανικά οξέα του σταφυλιού, το μηλικό οξύ, μετατρέπεται σε γαλακτικό. Αυτό έχει σημασία, γιατί το γαλακτικό οξύ είναι λιγότερο όξινο του μηλικού, έτσι η μηλογαλακτική ζύμωση μειώνει την οξύτητα του κρασιού. Αυτό το επιδιώκουμε κυρίως στα ερυθρά κρασιά, ενώ στα λευκά η οξύτητα συνήθως είναι επιθυμητή σε μεγαλύτερο βαθμό.

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ

Στις παραπάνω παραγράφους αναφέραμε ποικίλες διαφορές, όσον αφορά την διαδικασία παραγωγής σε κάθε στάδιο της, ανάμεσα στα κόκκινα και λευκά κρασιά. Για την ακρίβεια, οι ειδήμονες μιλούν συνήθως για δύο διαφορετικές διαδικασίες, τη λευκή οινοποίηση και την ερυθρά οινοποίηση. Για να κατανοήσουμε το ζήτημα, πρέπει να ξεδιαλύνουμε μια διαδεδομένη πλάνη: ¨Πολύς κόσμος θεωρεί, πως το κόκκινο κρασί παράγεται από κόκκινα σταφύλια και το λευκό από λευκά. Αυτό ναι μεν συνήθως ισχύει, κάλλιστα όμως μπορεί να γίνει το αντίστροφο, η ουσία δεν βρίσκεται εκεί. Αν πάρουμε μια μαύρη ρώγα και μια άσπρη και τις τρίψουμε ξεχωριστά, κρατώντας μόνο το ζουμί, θα δούμε ότι έχει και στις δύο περιπτώσεις το ίδιο (σχετικά ανοιχτό) χρώμα. Η χρωματικές ουσίες του σταφυλιού, που ονομάζονται ανθοκυάνες, δε βρίσκονται λοιπόν στο μούστο, αλλά στα στερεά μέρη της ρώγας (στέμφυλα). Αυτό που τελικά καθορίζει το χρώμα, είναι κυρίως το αν τα στερεά μέρη της ρώγας θα βρίσκονται ή όχι μέσα στο μούστο κατά τη ζύμωση, ώστε να γίνει εκχύλιση των χρωστικών τους.

Έτσι : Στη λευκή οινοποίηση μπορούν να χρησιμοποιηθούν σταφύλια κάθε χρώματος, φτάνει κατά το πάτημα να ληφθεί σκέτος μούστος (δηλαδή χυμός). Οι θερμοκρασίες κατά τη ζύμωση, όπως είδαμε παραπάνω, μπορούν να κρατηθούν χαμηλές για να καθυστερήσει η αντίδραση και να εμπλουτιστεί το κρασί με τα αρώματα της ζύμωσης.

Στην ερυθρά οινοποίηση είθισται να χρησιμοποιούνται κόκκινα σταφύλια, χωρίς να σημαίνει αυτό ότι δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν και πιο ανοιχτόχρωμες ποικιλίες. Τα στερεά συστατικά της ρώγας παραμένουν στον μούστο κατά τη ζύμωση για διάστημα συνήθως 2 έως 18 ημερών, ανάλογα με την ποικιλία του σταφυλιού, το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα από άποψης χρώματος και γεύσης κτλ. Τα στέμφυλα, χάρη στο διοξείδιο του άνθρακα που εκλύεται κατά τη ζύμωση, ανεβαίνουν στην επιφάνεια εν είδη κρούστας. Εδώ, τουλάχιστον στο πρώτο στάδιο της ζύμωσης, η θερμοκρασία που αναπτύσσεται επιθυμητή, γιατί διευκολύνει την εκχύλιση των χρωστικών και των άλλων συστατικών από τα στερεά μέρη του σταφυλιού. Από τα άλλα συστατικά, μέγιστης σημασίας είναι οι ταννίνες, οι ουσίες στις οποίες κυρίως οφείλουν τα κρασιά (ιδιαίτερα τα μπρούσκα) τη στυφή-ξηρή συνισταμένη γεύση τους. Μετά την εκχύλιση, ο μούστος διαχωρίζεται και οδηγείται σε άλλη δεξαμενή για να συνεχιστεί η ζύμωση. Τα στέμφυλα είτε στίβονται για να πάρουμε το μούστο που περιέχουν, κάτι που σπάνια γίνεται και μόνο για κρασιά παλαίωσης, είτε οδηγούνται στον άμβυκα για απόσταξη και παραγωγή τσίπουρου. Στα ερυθρά κρασιά επιδιώκουμε συνήθως και τη μηλογαλακτική ζύμωση, που είδαμε παραπάνω. Τα ροζέ κρασιά, όπως μπορεί πλέον να φανταστεί ο αναγνώστης γίνονται από κόκκινα σταφύλια σε βραχύτατη εκχύλιση, διάρκειας όχι πάνω από ένα εικοσιτετράωρο ή σπανιότερα από λευκά σταφύλια με μακράς διάρκειας εκχύλιση.

ΓΛΥΚΑ ΚΑΙ ΗΜΙΓΛΥΚΑ ΚΡΑΣΙΑ

Τα κρασιά αυτά, χωρίς συνήθως να είναι μικρότερου αλκοολικού βαθμού, περιέχουν μη ζυμωμένα σάκχαρα, στα οποία οφείλουν τη γεύση τους. Αυτό, όπως είδαμε, μπορεί να επιτευχθεί με διακοπή της ζύμωσης, που συνήθως γίνεται με προσθήκη οινοπνεύματος 95% καθαρού. Άλλη μέθοδος είναι η υπερωρίμανση σταφυλιών από συγκεκριμένες ποικιλίες, που δίνει μούστο με τόσα πολλά σάκχαρα, ούτως ώστε οι ζυμομύκητες εξαντλούνται πριν τα ζυμώσουν όλα. Τα ημίγλυκα κρασιά επίσης μπορούν να παραχθούν σταματώντας τη ζύμωση με ψύξη του μούστου, με προσθήκη θειώδους ανυδρίτου (μια ακίνδυνη ουσία που χρησιμοποιείται σαν συντηρητικό, το μόνο επιτρεπόμενο, σε πάρα πολλά κρασιά) ή με αφαίρεση των ζυμομυκήτων με φιλτράρισμα.

ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΚΑΙ ΠΑΛΑΙΩΣΗ

Θεωρείται από πολλούς αυτονόητο, ότι το κρασί όσο παλαιώνεται, τόσο καλύτερο γίνεται, καθώς και ότι κερδίζει από την παραμονή του σε ξύλινα βαρέλια. Τίποτε όμως από τα ανωτέρω δεν έχει γενική ισχύ. Το κρασί, ακόμη και στις πλέον σταθερές συνθήκες, υφίσταται αργές χημικές μεταβολές. Πρέπει να νοείται σαν ζωντανός οργανισμός: δεν έχει απεριόριστη διάρκεια ζωής, αλλά περνά φάσεις νεότητος και ακμής- ωριμότητος ώσπου τελικά να γεράσει και να πεθάνει, δηλαδή να λήξει η περίοδος στην οποία θα καταναλωθεί. Διαφορετικά είδη κρασιού έχουν διαφορετική διάρκεια ζωής κάτω από διαφορετικές ιδανικές συνθήκες παλαίωσης και συντήρησης. Αυτό που γενικά επιδιώκουμε, είναι να μην οξειδώνεται το κρασί ή να οξειδώνεται με πολύ αργό και ελεγχόμενο ρυθμό. Κατά την οξείδωση ενός κρασιού παράγεται ακεταλδευδη, στην οποία οφείλονται αρώματα χαλασμένων κρασιών. Όσον αφορά την ωρίμανση σε βαρέλι, αυτή βοηθά πολλά κρασιά να βελτιώσουν τους χαρακτήρες τους. Πολλά κόκκινα κρασιά δεν είναι κατάλληλα για κατανάλωση πριν μαλακώσουν στο βαρέλι: Μειώνεται η οξύτητα, σχηματίζονται πολύπλοκες ενώσεις που επιδρούν στην γεύση και το άρωμα, εκχυλίζονται ουσίες του βαρελιού (από ξύλο δρυός) και καθιζάνουν διάφορα ανεπιθύμητα συστατικά. Επίσης επιτρέπεται η πολύ αργή οξείδωση, που θα δώσει ουσίες, οι οποίες αργότερα, στο αεροστεγές περιβάλλον της φιάλης, αποκτούν αναγωγικό χαρακτήρα και αναπτύσσουν το μπουκέτο ενός κρασιού παλαίωσης. Η διάρκεια της ωρίμανσης στο βαρέλι ποικίλλει για κάθε κόκκινο κρασί και δεν ισχύει σε καμία περίπτωση το, όσο περισσότερο τόσο το καλύτερο, συνήθως μιλάμε για κάποιους μήνες έως και λίγα χρόνια. Υπάρχουν πολλά κόκκινα κρασιά στα οποία η ωρίμανση στο βαρέλι δεν έχει τίποτα να προσφέρει, καθώς και άλλα που τα καταστρέφει.

Τα λευκά κρασιά δεν χρειάζονται συνήθως την ωρίμανση στο βαρέλι, ν και κάποια μπορούν να εμπλουτιστούν σε άρωμα και γεύση. Εδώ όμως η διαδικασία απαιτεί ακόμη περισσότερη τέχνη και προσοχή από τον οινοποιό. Μετά την ενδεχόμενη ωρίμανση στο βαρέλι ακολουθεί η παλαίωση στη φιάλη, που φυσικά συμβαίνει συνήθως με την ευθύνη όχι του οινοποιού, αλλά του αγοραστή καταναλωτή. Εδώ σημαντική είναι η απουσία οξυγόνου και λοιπών οξειδωτικών συνθηκών. Αυτή είναι η φάση όπου τα ποιοτικά κρασιά αποκτούν το χαρακτηριστικό τους μπουκέτο. Και εδώ η διάρκεια ωρίμανσης ποικίλλει: ελάχιστα είναι τα κρασιά που αντέχουν μέχρι και έναν αιώνα, ενώ τα περισσότερα φτάνουν στην ποιοτική κορύφωσή τους μετά από λίγα χρόνια.