"Ο Νερόμυλος, του Ζτάλιου Χρήστου"

Ο ΝΕΡΟΜΥΛΟΣ

(Μνήμες από Ζάλοβο)

     Τον νερόμυλο που είναι μία από τις αρχαιότερες μηχανές, τον χρησιμοποιούσε ο άνθρωπος από τα πολύ παλιά χρόνια, επειδή εκμεταλευόταν την δύναμη του νερού.

      Τα παλαιότερα χρόνια σε όλα τα ποτάμια και χωριά, υπήρχαν αρκετοί νερόμυλοι. Στο Ζάλοβο απ’ ότι ξέρω παλιά υπήρχαν τρείς, με πιο πρόσφατο τον μύλο του Ψάργια, ο οποίος ήταν μετά το γεφύρι του Αζίζ Αγά,και κοντά στα σύνορα με το Κοσμάτι. Το επάγγελμα του Μυλωνά ήταν για εκείνα τα χρόνια από τα πιό προσιδοφόρα. Οι συναλλαγές με τόν Μυλωνά δεν γινόταν με χρήματα, αλλά με ποσοστιαία συναλλαγή·δηλαδή η αμοιβή του καθοριζόταν με ένα ποσοστό επί της ποσότητας του αλεύρου που θα παρήγαγε. Το ποσοστό ήταν μικρό όταν η παραγωγή ήταν μεγάλη και μεγάλωνε όταν η παραγωγή ήταν λίγη. O μέσος όρος ήταν περίπου 6%. Το αλεύρι που κρατούσαν οι Μυλωνάδες σαν αμοιβή, το πουλούσαν σε ακτήμονες ή κάλυπταν με αυτό τις οικογενειακές τους ανάγκες. Οι νερόμυλοι είχαν την περισσότερη δουλειά μετά τον θερισμό και ιδιαίτερα τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο και τότε δούλευαν νύχτα μέρα. Τους νερόμυλους τους κτίζανε πάντα πολύ κοντά στα ποτάμια και φρόντιζαν το κτίσμα να προστατεύεται από τις φθινοπωρινές πλημμύρες των ποταμών. Η λειτουργία του νερόμυλου είναι σχετικά απλή και βασίζεται σε μια σειρά μεταδιδόμενων κινήσεων. Το νερό έρχεται στον νερόμυλο από το βαράρι με ορμή και δίνει ώθηση στην φτερωτή.

      Αυτή όπως περιστρέφεται δίνει κίνηση σ’ έναν άξονα ο οποίος γυρίζει την μυλόπετρα. Τρία είναι τα βασικά μέρη του νερόμυλου. Tο πρώτο είναι το πως θα έρθει το νερό στον μύλο και χρειάζεται να γίνει η δέση, το μυλοαύλακο, το βαράρι και το σιφούνι. Το δεύτερο είναι αυτό που δίνει κίνηση και είναι η φτερωτή, ο άξονας και τα εξαρτήματά τους. Και τρίτο είναι το αλεστικό μέρος που περιλαμβάνει τις μυλόπετρες, την σκαφίδα,την αλευροθήκη και άλλα βοηθητικά εξαρτήματα.

               ΤΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΜΥΛΟΥ
Η δέση: Τεχνητό φράγμα,που γινόταν λίγο μακριά από τον νερόμυλο και σε μεγαλύτερο υψόμετρο και την φτιάχνανε πάντα καλοκαίρι.
      Το μυλοαύλακο: Αυλάκι από το οποίο διέρχεται το νερό πού ξεκινάει από την δέση και καταλήγει στο βαράρι. Στην αρχή του μυλοαύλακου υπήρχε η παλκωσιά, που ήταν ένας ξύλινος φράχτης και ο οποίος εμπόδιζε κλαδιά και σκουπίδια να μπαίνουν στο αυλάκι. Μετά την παλκωσιά υπήρχε η κόφτρα, αυτή ήταν μια τομή στο αυλάκι που κανόνιζε την ποσότητα του νερού.
     Η Στέρνα (προαιρετική): Μεγάλη ρηχή δεξαμενή όπου συγκεντρωνόταν το νερό που ερχόταν από το μυλοαύλακο. Ο κάθε μυλωνάς προσπαθούσε να έχει όσο μπορούσε μεγαλύτερη στέρνα για να μην του λείψει το νερό και να έχει περισσότερη πίεση του νερού. ;Eτσι θά πετύχαινε να μην σταματήσει ο μύλος από έλλειψη νερού αλλά και θα δούλευε με περισσότερες στροφές, χάριν της αυξημένης πίεσης.
    Το βαράρι:είναι φτιαγμένο από ξύλο και έχει σχήμα κώνου, είναι φαρδύ στο επάνω μέρος και στενό στο κάτω. Κοντά στο έπάνω στόμιο υπάρχει μια ξύλινη κοίτη περίπου 60-70 εκατοστών που είναι τοποθετημένη στην κατάληξη του μυλοαύλακου. Μέσα σ’ αυτήν προσαρμόζεται η κόφτρα και με αυτήν διακόπτεται όποτε χρειάζεται η ροή του νερού προς το βαράρι. Όσο μεγαλύτερο είναι το βαράρι τόσο μεγαλύτερη είναι η πίεση του νερού που βγαίνει απο το σιφούνι.
    Το σιφούνι: Eίναι η απόληξη του βαραριού που στενεύει για να βγαίνει το νερό με πίεση· μπροστά από την τρύπα του σιφουνιού είναι τοποθετημένο το σταματήρι, ένα ξύλινο εξάρτημα που ανακόπτει ή ελευθερώνει την παροχή νερού προς την φτερωτή.
   Η φτερωτή: Eίναι ένα είδος τροχού που αποτελείται από δύο ξύλινους κύκλους εσωτερικό και εξωτερικό, έχει ξύλινα ή μεταλλικά πτερύγια όπου χτυπάει το νερό που βγαίνει από το σιφούνι. Η φτερωτή είναι τοποθετημένη μέσα στο ζουριό (χούνη) έναν θολωτό θάλαμο βάθους περίπου 1,5 μέτρου και στερεωμένη επάνω στην κατάντη ή κολόκα, (έναν κορμό από ξύλο καστανιάς). Στο κέντρο αυτού του κορμού υπάρχει μια υποδοχή όπου τοποθετείται η μπίλια·και επάνω στην μπίλια πατάει η κάτω άκρη του άξονα η οποία καταλήγει σε αιχμή. Με την τεχνική αυτή επιτυγχάνεται η λιγότερη δυνατή τριβή, έτσι το νερό χτυπώντας επάνω της βρίσκει αντίσταση και να αναγκάζει την φτερωτή να περιστρέφεται μαζί με το αδράχτι.
   Ο άξονας: Μεταλλικός η ξύλινος. Εάν είναι ξύλινος είναι από καστανιά και έχει ύψος 1,5 μέτρο περίπου συνδέει την φτερωτή με την πάνω μυλόπετρα, μεταδίδοντας την κίνηση από την μία στην άλλη. Ό άξονας στο κάτω μέρος είναι αιχμηρός και πατάει πάνω στην μπίλια, λίγο πιό πάνω κουμπώνει η φτερωτή, η οποία ουσιαστικά ζυγίζει το βάρος της επάνω του. Ό άξονας διέρχεται μέσα από την τρύπα που βρίσκεται στο κέντρο της κάτω μυλόπετρας, η οποία είναι ακίνητη. Στο σημείο εκείνο είναι στερεωμένος ένας ξύλινος δακτύλιος το αβρόχι ή αδράχτι, ο οποίος εφαρμόζει στο κενό που μένει στην οπή της κάτω μυλόπετρας. Το αβρόχι λειτουργεί ως Ρουλεμάν και εμποδίζει τις σταγόνες της φτερωτής να εισέρχονται στην επιφάνεια της κάτω μυλόπετρας και επίσης εμποδίζει το αλεύρι να διαφύγει κάτω στο ζουριό
    Οι μυλόπετρες: Είναι ίσως το σημαντικότερο τμήμα του όλου μηχανισμού ενός νερόμυλου.
Η ποιότητα του πετρώματος, η σωστή χάραξη τους, η ορθή τοποθέτηση της επάνω πέτρας ώστε να μην γέρνει ,είναι βασικά στοιχεία ώστε ο νερόμυλος να δουλεύει σωστά. Οι μυλόπετρες κατασκευάζονται από σκληρές πέτρες όπως γρανίτης η βασάλτης και έχουν σχήμα κυλίνδρου με διάμετρο 1,10 έως 1,30. Η κάτω μυλόπετρα είναι τοποθετημένη και καλά στερεωμένη επάνω σε ένα ξύλινο ορθογώνιο πλαίσιο 1,5 έως 2 μέτρα περίπου. Στο κέντρο της έφτιαχναν μια τετράγωνη τρύπα όπου θα
στηριζόταν ο κεντρικό άξονας το αδράχτι. Η κατασκευή αυτή είναι συχνά υπερυψωμένη σε σχήμα τραπεζίου και βρίσκεται ακριβώς πάνω απο το ζουριό το οποίο και σκεπάζει. Η επάνω μυλόπετρα η οποία είναι περιστρεφόμενη πατάει πάνω στην χελιδόνα και είναι μερικά εκατοστά λεπτότερη από την κάτω. Στο κέντρο της άνω μυλόπετρας υπάρχει μία οπή, η γούλα. Οι εσωτερικές επιφάνειες των μυλόπετρων είναι ελαφρώς κοίλες προς το κέντρο ώστε να σχηματίζεται κοιλότητα και εφάπτονται πλήρως όσο πλησιάζουν προς την περιφέρεια. Οι μυλόπετρες καλύπτονται περιφερειακά από ένα ξύλινο η μεταλλικό στεφάνι που λέγεται κόθωρος το οποίο βοηθάει στο να μην χύνεται το αλεύρι γύρω- γύρω, αλλά συγχρόνως συγκρατεί και τις πέτρες.
    Ό σταυρός. Είναι ένα εξάρτημα του μύλου με το οποίο γίνεται η ανύψωση ή το κατέβασμα της άνω μυλόπετρας, ώστε το άλεσμα να βγαίνει χοντρό η ψιλό ανάλογα με την χρήση για την οποία προορίζεται.Ό σταυρός αποτελείται από ένα τεράγωνο χοντρό δοκάρι του οποίου το ένα άκρο είναι συνδεμένο μέσω μεταλλικών ελλασμάτων με την δεξιά άκρη της κατάντης. Το επάνω μέρος που καταλήγει στο δεξιό μέρος του τραπεζίου που είναι τοποθετημένες οι μυλόπετρες και έχει υποδοχές για να συνδέεται με το κουντέλι (ένα εργαλείο ανύψωσης). Όταν λοιπόν ο Μυλωνάς θέλει να σηκώσει την μυλόπετρα, κινεί τον σταυρό,πιέζοντας το κουντέλι προς τα κάτω.
   Ή σκαφίδα: Είναι μια ξύλινη κάσα σε σχήμα κώνου,την τοποθετούσαν πάνω ακριβώς  από την επάνω από την μυλόπετρα· εκεί μέσα ρίχνεται το σιτάρι που προορίζεται για άλεσμα.

Στο κάτω άκρο της σκαφίδας υπάρχει μία τρύπα απ’ όπου καταλήγει το σιτάρι στον κούτλα. Ό κούτλας ή καρύδι είναι ένα ημισφαιρικό κασάκι από ξύλο με στόμιο μπροστά. Με το τρεμμούλιασμα του κούτλα ο καρπός πέφτει λίγος-λίγος μέσα στην γούλα, απ’ όπου ο καρπός εισχωρεί ανάμεσα στις μυλόπετρες για να κονιορτοποιηθεί. Αν έπεφτε υπερβολικά πολύς τότε ο μύλος θα μπούκωνε και θα σταματούσε. Το κορπολόι ή ρεγουλατόρος ήταν ένας στρόφαλος στην μπροστινή πλευρά της σκαφίδας και με το σκοινί αυτό ρύθμιζε ο Μυλωνάς πως να πέφτει ο καρπός, πολύς ή λίγος. Όταν ο καρπός έπεφτε πολύς το αλεύρι γινόταν χοντρό και όταν ο καρπός έπεφτε λίγος τότε το αλεύρι γινόταν ψιλό.
      Η αλευροθήκη: Είναι ένα ξύλινο κιβώτιο που τοποθετείται εμπρός από τις μυλόπετρες. Στο επάνω μέρος είναι ανοιχτό και το ύψος του είναι όσο είναι η απόσταση της κάτω μυλόπετρας από το έδαφος. Στην αλευροθήκη συγκεντρώνεται το αλεύρι που εκτινάσσεται κατά την άλεση από το άνοιγμα του κόθωρου (του στεφανιού).
                          ΑΛΛΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΜΥΛΟΥ.
     Το βαρδάρι, μιά ξύλινη βέργα που δημιουργεί τους κραδασμούς για να ρέει σιγά σιγά το σιτάρι στην γούλα. Το μυλοκόπι, σφυρί γιά να χαράζονται οι μυλόπετρες γιατί με την συνεχή χρήση λειαίνονται. Σέσουλα, με αυτήν ο Μυλωνάς μαζεύει το σιτάρι από την αλευροθήκη και το βάζει στα σακιά. Κουντέλι, είναι φτιαγμένο από δύο ξύλινα κοντάρια μεγάλης αντοχής και τριχιά· χρησιμοποιούνται για να ανασηκωθεί η μυλόπετρα. Κουσμίλιες, χρησιμεύουν για να γίνουν κοίλα κάποια ξύλινα εξαρτήματα του μύλου. Σφυρί για να σπάζει το πουρί που πιάνει η φτερωτή. Ο τρίποδας είναι ένα ξύλινο χαμηλό τραπέζι στο οποίο στηρίζουν την πάνω πέτρα όταν πρόκειται να την χαράξουν. Ο παπάς είναι ένας ξύλινος κύλινδρος όπου τοποθετούσαν την πάνω μυλόπετρα και μπορούσαν έτσι κυλώντας τον εύκολα να την μετακινούν.
     Λόγω της μακροχρόνιας χρήσης του νερόμυλου μέσα στούς αιώνες, είναι φυσικό να έχουν πλαστεί πολλές φανταστικές ιστορίες και θρύλοι για αυτόν. Ο λαός πίστευε ότι στον μύλο ζούσαν διάβολοι, ξωτικά,καλικάντζαροι, και κάθε λογής δαιμονικά.

Χρήστος Ζτάλιος

Επισκέψεις του νέου Δ.Σ. του Φιλοπροοδευτικού Συλλόγου Τρικώμου Γρεβενών σε Δήμαρχο και Αντιπεριφεριάρχη.

Το νέο Δ.Σ. του Φιλοπροοδευτικού Συλλόγου των Απανταχού Τρικωμιωτών «Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ», πραγματοποίησε την Παρασκευή 17 Μαΐου, εθιμοτυπικές επισκέψεις στο Δήμαρχο Γρεβενών κ. Κουπτσίδη Δημοσθένη καθώς και στον Αντιπεριφεριάρχη κ. Δασταμάνη Γεώργιο. Στις συναντήσεις, ο πρόεδρος του Δ.Σ., κ. Φραγκίδης Παναγιώτης, εξέφρασε το γεγονός, πως αποτελεί επιτακτική ανάγκη η συνεργασία των φορέων με το σύλλογό μας, για την προβολή και την ανάδειξη του πολιτισμικού  πλούτου, της παράδοσης, των ηθών και των εθίμων του τόπου μας. Οι συναντήσεις διενεργήθηκαν σε θετικό κλίμα με σκοπό την καλή συνεργασία. Τα μέλη του Δ.Σ. ενημέρωσαν τους αιρετούς, για τις δράσεις που πρόκειται να υλοποιηθούν από το σύλλογό μας , το προσεχές καλοκαίρι, με κυριότερη την «31^η Γιορτή Κρασιού Τρικώμου», που κάθε χρόνο προσελκύει πλήθη επισκεπτών. 

Ο κ. Δήμαρχος, κατέληξε πως θα είναι αρωγός σε κάθε δραστηριότητα του συλλόγου μας και δεσμεύτηκε πως οι εργασίες αναπαλαίωσης και συντήρησης στο παλαιό δημοτικό Σχολείο Τρικώμου, έδρα του συλλόγου μας, θα ολοκληρωθούν το καλοκαίρι, καθώς το πρόγραμμα ΕΠΑΔΥΜ που είναι ενταγμένο έλαβε γενναίες εισφορές. Ο κ. Δήμαρχος ακόμη, τόνισε πως θα αποτελέσει προτεραιότητα για τη δημοτική αρχή η συνεργασία με τους φορείς της παράδοσης του τόπου μας και η ενίσχυση δράσεων που προάγουν το πνεύμα και τον πολιτισμό. Ο κ. Αντιπεριφεριάρχης δήλωσε την στήριξη του στο σύλλογο και τόνισε ότι η Π.Ε. Γρεβενών θα είναι δίπλα μας. 

Τρίκωμο, 17-5-2013

Για το Δ.Σ. του συλλόγου,

 Ο Πρόεδρος,                                                                          Ο Γραμματέας,

Φραγκίδης Παναγιώτης                                                           Τσακνάκης Κωνστανίνος

"Μασλάτι Νο11. Τα πιταλουμένα μπλάρια", του Ζτάλιου Χρήστου

Μασλάτι Νο 11. Τα πιταλουμένα μπλάρια.

(Μνήμες από Ζάλοβο)

       Πασκαλιά στου χουριό κι μαζώχκι πουλύς κόσμους απ’ τς πόλεις, γιά να γιουρτάσ’αυτές τς’ χρουνιάρις μέρις. Η πασκαλιά φέτου έπιφτι τουν Μάη ,ου κιρός πουλύ καλός κι όταν δεν είχι ακκλησιά όλ’ έφκιαναν βόλτις τριούρ απ’ του χουριό μέσ’ στά πρασνάδια κι τα λουλούδια,κι πλιότιρου πάϊναν στού ξουκκλήσ’ τ’ Αη Θανάσ’ που είχι κι βρύσ’.
     Δυό σπουδαγμέν’ ξικόπκαν απ’ τς αλνούς κι πήγαν κατά τ’ βρύσ’να πιούν νιρό κι νά πούν τα θκάτς.

       Μάλιστα ήταν κι συμμαθητές στου Δημοτικό σκουλειό κι είχαν να δουκ(ι)θούν πουλλά απ΄τ’ ζουή τς παλιά στου χουριό. Αφού ήπιαν νιρό συνέχ(ι)ζαν να λέν για τα παλιακά. Ικείν ν ώρα φάνκει νάρχιτι πέρα απ΄τ΄αυγότουπου ου Μήτσιους μι τα μπλάρια που ήταν κι αυτός συμμαθητής μ’αφνούς τς δυό,μόγκι πού ήταν ντ'βάρ στα γράμματα κι απόμκει στου χουριό να βουσκάει γίδια, ινώ οι άλλ΄δυό ήταν γραμματζμέν, oυ ένας γιατρός κι ου άλλους δικηγόρους κι μάλιστα στ’ Σαλουνίκ(η).
        -Ρε συ! Ο Μήτσος δεν είναι αυτός με τα μουλάρια που κατεβαίνει;Λέει ου ένας.
     -Ναί ρέ ο Μήτσος είναι! Κάτσε θά σπάσουμε πλάκα τώρα. Λέει ου άλλους.
     Μόλις ζιούγουσι στ’ βρύσ’ ου Μήτσιους, τούν λέει ου ένας απ΄ αφνούς.
     -Γειά σου Μήτσο λεβεντιά !!!
     -Βρε βρε! Καλώς τα πιδιά,χρόνια πουλλά κι καλά!Τι φκιάντι; Ήρθιτι για τν Πασκαλιά; Του δουκιέστι κάπου –κάπου του χουριό γλέπου!
    -Ε! Βέβαια ρε Μήτσο,ξεχνιέται το χωριό και τα ωραία του. Εσύ πως τα πάς;
    -Ε ! Πως να πάει ιδώϊα στου χουριό,γίδια, πρόβατα, μπλάρια, αρνίτια, μάλλ χουζμέτια! Ιγώ δεν τα κατάφιρα σαν κι σας να σπουδάξου,γιατί ήμαν Βόϊδ στου σκουλειό, ινώ ισείς γίνκιτι μιγάλ’ κι τρανοί έ!

      -Ε ! Δεν πειράζει μωρέ Μήτσο όλες οι δουλειές είναι καλές. Αλήθεια, ποτίζεις καθόλου τα μουλάρια σ’αυτήν την βρύση;
     -Ναί ,όποτι πιρνώ απ’ ιδώ κι διψούν τα πουτίζου.
     -Μήτσο ξέρεις ότι το νερό της βρύσης εδώ έχει σίδηρο; Είπι με ύφος ου σπουδαγμένους.
     -Αμ τι δεν ξέρου! Τώραϊα του ξέρου ιγώ, ιδώ κι τόσα χρόνια του ξέρου!
     Οι άλλ’ δυό που ήθιλναν να κάν’ τς έξυπν’ξαφνιάσκαν κι τουν ξαναρουτούν .
     -Δηλαδή θέλεις να μάς πείς ότι έχεις υπ’ όψιν σου πως το νερό αυτό περιέχει σίδηρο;
      -Ναί βρε Χριστιανέ μ’ σι λέου! Να τήρα τα μπλάρια! Διψασμένα έρχουντι πιταλουμένα φέβγν!Είπι ου Μήτσιους κι κίντσι νά φύγ(ει).
       Απόμκαν ουδεέτς οι σπουδαγμέν’.

Χρήστος Ζτάλιος

Επίσκεψη Δημάρχου στο έργο: «Ανάπλαση – Αναβάθμιση οικισμού Τρικώμου»

Ο Δήμαρχος Γρεβενών Δημοσθένης Κουπτίδης, συνοδευόμενος από την Αντιδήμαρχο Ανάπτυξης και Έργων ΕΣΠΑ κα Αικατερίνη Πέτρου και τον Πρόεδρο της Τοπικής Κοινότητας Τρικώμου κ. Ιωάννη Ράπτη, επισκέφτηκε την Πέμπτη 9 Μαΐου 2013 την Τοπική Κοινότητα Τρικώμου όπου και ενημερώθηκε για την πορεία του έργου : "Ανάπλαση - Αναβάθμιση οικισμού Τρικώμου" από τον εκπρόσωπο της αναδόχου εταιρίας. Το έργο είναι προϋπολογισμού μελέτης 275.000,00Ε, η χρηματοδότηση του γίνεται από το Πρόγραμμα "Αγροτική Ανάπτυξη της Ελλάδας 2007-2013" και ανάδοχος, με έκπτωση 44,00% ανακηρύχθηκε η εταιρία "Κ/ξια Μητράκας Ν. Κων/νος - Μητράκα Ν. Μάρθα" με έδρα την Καστοριά. Ο προϋπολογισμός της σύμβασης ανέρχεται στο ποσό των 154.000,01Ε με το ΦΠΑ και έχει προθεσμία εκτέλεσης 18 μήνες.

Ο Δήμαρχος Γρεβενών, αμέσως μετά δήλωσε ικανοποιημένος από την πρόοδο των εργασιών και την τήρηση του χρονοδιαγράμματος (έχουν αποκαλυφθεί οι όψεις της πετρόχτιστης εκκλησίας και ξεκίνησαν οι εργασίες στο κάτω διάζωμα της πλατείας) και τόνισε ότι το έργο, το οποίο έχει ως στόχο τη βελτίωση και ανάπλαση κοινόχρηστων χώρων, είναι ιδιαίτερης σημασίας για τον οικισμό καθώς συμβάλει στην ποιότητα της καθημερινότητας των κατοίκων αλλά και των επισκεπτών.

Το νέο Δ.Σ. του Φιλοπροοδευτικού Συλλόγου των Απανταχού Τρικωμιωτών "Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ"

Χθες, Δευτέρα 6 Μαΐου μετά το πέρας της Λειτουργίας στον Ι.Ν. Αγίου Γεωργίου Τρικώμου, ο Φιλοπροοδευτικός Σύλλογος των Απανταχού Τρικωμιωτών "Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ" συνήλθε σε γενική συνέλευση στο παλαιό δημοτικό Σχολείο Τρικώμου για την καθιερωμένη εκλογοαπολογιστική γενική συνέλευση του συλλόγου, έπειτα από το πέρας της διετίας του απερχόμενου Δ.Σ.
Ο απερχόμενος πρόεδρος του Δ.Σ. Δασκαλόπουλος Γεώργιος, παρουσίασε το έργο της διετίας 2011-2013, που χαρακτηρίστηκε ως μια γόνιμη και δημιουργική θητεία. Βαθιά συγκινημένος, αποχώρησε από το βήμα ευχόμενος ο σύλλογος να προκόψει και να εξελιχθεί με την ενασχόληση νέων ανθρώπων στα κοινά. Μετά από 6 χρόνια ενασχόλησης στην πορεία του συλλόγου, ως ο μεγαλύτερος  εν ζωή πρόεδρος του συλλόγου, παρέδωσε τη σκυτάλη, ως επίτιμο πλέον μέλος. Ακολούθησαν αρχαιρεσίες για την ανάδειξη νέου Δ.Σ. και προέκυψε το παρακάτω σώμα:

Τακτικά μέλη:
ΠΡΟΕΔΡΟΣ: Φραγκίδης Παναγιώτης
ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ: Τσακνάκης Κωνσταντίνος
ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ: Κουρπέτης Δημήτριος
ΤΑΜΙΑΣ: Βέκιος Στέφανος
ΜΕΛΟΣ: Τζάγιας Δημήτριος

Αναπληρωματικά μέλη: 
Ζτάλιου Φιλιώ (σύνδεσμος για Θεσσαλονίκη)
Ζτάλιος Δημήτριος

Εξελεγκτική επιτροπή:
Δασκαλόπουλος Γεώργιος (πρόεδρος)
Κατσαρός Ηλίας (μέλος)
Τσακνάκης Γεώργιος (μέλος)

Ευχομάστε καλή επιτυχία στο νέο Δ.Σ. και καλή συνέχεια στο απερχόμενο.
Χρόνια πολλά!

Γενική συνέλευση του Φιλοπροοδευτικού Συλλόγου των Απανταχού Τρικωμιωτών.

Ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, Γεώργιος Δασκαλόπουλος και το Δ.Σ. του συλλόγου, σας προσκαλούν στην Γενική Συνέλευση και τις Αρχαιρεσίες  του Φιλοπροοδευτικού Συλλόγου των Απανταχού Τρικωμιωτών «Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ», την Δευτέρα 6 Μαΐου (Δεύτερη μέρα του Πάσχα) και ώρα 11.30 π.μ., στην Β΄ αίθουσα του παλαιού δημοτικού σχολείου Τρικώμου, με θέματα ημερήσιας διάταξης:

1. Απολογισμός διετίας 2011-2013 του Διοικητικού Συμβουλίου.
2. Οικονομικός Απολογισμός.
3. Έκθεση Εξελεγκτικής Επιτροπής.
4. Προτάσεις.
5. Αρχαιρεσίες για την ανάδειξη του νέου Διοικητικού Συμβουλίου και της Εξελεγκτικής Επιτροπής.

Η παρουσία όλων των μελών, φίλων και χωριανών μας, κρίνεται απαραίτητη για την καλύτερη λειτουργία του συλλόγου.

Τρίκωμο, 29-04-2013 

Για το απερχόμενο Δ.Σ. ,

  Ο  Πρόεδρος,                                                                                         Ο Γραμματέας,

Δασκαλόπουλος                                                                                             Παύλου

     Γεώργιος                                                                                              Κωνσταντίνος

Καλό Πάσχα!

Ο Φιλοπροοδευτικός Σύλλογος των Απανταχού Τρικωμιωτών

« Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ »

σας εύχεται από καρδιάς

ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ!

Η θυσία του Κυρίου μας,  Ιησού Χριστού, ας γεμίζει τις καρδιές μας με κουράγιο και δύναμη ψυχής για τα καθημερινά μας πάθη. Η ανάσταση του, ας γίνει η ελπίδα της ανανέωσης και της βελτίωσης του ανθρώπου. Το φως της Ανάστασης ας είναι το υλικό που θα φωτίσει το πνεύμα μας, με τη «Θεία χάρη».

Καλή Ανάσταση!

Χρόνια Πολλά!

Για το Δ.Σ. του συλλόγου, 

Τρίκωμο , 29-04-2013

           Ο Πρόεδρος                                                                               Ο Γραμματέας

Δασκαλόπουλος Γεώργιος                                                                   Παύλου Κώστας

"Με γοργούς ρυθμούς τα έργα στον Άγιο Γεώργιο"

Τα έργα που πραγματοποιούνται στον Άγιο Γεώργιο με ρυθμούς ώστε στα μέσα της Μεγάλης Εβδομάδας  η εκκλησία να είναι έτοιμη. Σας παρουσιάζουμε μερικές φωτογραφίες που τράβηξε ο Τσιώτας Αθανάσιος.

"Λευτεριά στα Όνειρα, Μνήμες από το Ζάλοβο" του Ζτάλιου Χρήστου

ΛΕΥΤΕΡΙΑ ΣΤΑ ΟΝΕΙΡΑ

(Μνήμες από Ζάλοβο)

     Στρυμονικό 20-4 -13,ώρα 15.00.
    -Πάω γιά ένα μεσημεριανό υπνάκο, ξύπναμε κατά τις πέντε να συνεχίσω το βάψιμο....
    -Εντάξει πήγαινε να ξεκουραστείς λίγο, θά σε ξυπνήσω!
     Η κρυστάλλινη σφαίρα βρίσκεται πάνω στο τραπέζι στο κέντρο ενός σκοτεινού δωματίου και η γυναίκα που μόνο τα μάτια της δεν είναι καλλυμένα με προσκαλεί λέγοντας.
   -Ασήμωσε να δείς το μέλλον της χώρας σου.
    Από περιέργεια σκύβω πάνω από την σφαίρα και.....

Ο μπάρμπα Μήτσος τσοπάνος του Στρυμονικού βόσκει τα πρόβατά του στους πρόποδες της Μαγκίλας. Ξαφνικά ακούει τον Μούργο το σκυλί του να γαυγίζει ζωηρά. Tρέχει πρός το μέρος του και βλέπει ότι ένα μικρό αρνί έχει πέσει σε μιά μεγάλη τρύπα· κατεβαίνει με πολύ κόπο και καταφέρνει να βγάλει το μικρό αρνάκι. Όμως ένα δροσερό αεράκι του δροσίζει τα πόδια, από περιέργεια σκύβει και με την γκλίτσα του διώχνει τα τσαλιά του ανοίγματος, όπου βλέπει έκπληκτος μία πολύ μεγάλη σπηλιά.
     Σπηλαιολόγοι καταφθάνουν στο Στρυμονικό, και ανακαλύπτουν τον Θησαυρό του Αλή Πασά.
Η σωτηρία της Ελλάδας είναι γεγονός. Το μνημόνιο αποτελεί παρελθόν, ο θησαυρός του Αλή φτάνει να τρώμε και να περνάμε μπέϊκα μέχρι την Δευτέρα παρουσία. Ο μπάρμπα Μήτσος ανακηρύσεται εθνικός ήρωας, ισάξιος του Κολοκοτρώνη. Η Μαγκίλα ξεπερνάει σε φήμη και αυτές ακόμη τις Πυραμίδες της Αιγύπτου. 85 Νταλίκες τίγκα στο χρυσό και στό ασήμι ξεφορτώνονται στο γενικό θησαυροφυλάκιο του κράτους. Η είδηση κάνει τον γύρο του κόσμου σε όλα τα μέσα ενημέρωσης.
Μετά από καταμέτρηση που κρατάει 15 μέρες, επιτέλους ακοινώνεται επίσημα το ύψος του θησαυρού. Είναι τόσο μεγάλο που δεν χρειάζεται πλέον να δουλεύει κανείς.

       Το ελληνικό κράτος αφου πληρώνει όλα τα χρέη του στην τρόϊκα, αγοράζει το χρέος της Γερμανίας και το δωρίζει μετά στους Εβραίους. Το νέο μαθαίνεται γρήγορα στην Γερμανία, όπου η Αγγελική Μερκελίδου το γέννος Χίτλερ παθαίνει εγκεφαλικό και την ακουλουθεί ο Σόϊμπλε με τρία συνεχόμενα εμφράγματα. Η Ελλάδα αποχωρεί από το Ευρώ και κόβει το δικό της νόμισμα την Δραχμή, η οποία γίνεται το δυνατότερο νόμισμα στον κόσμο και με αυτήν πλέον γίνονται όλες οι εμπορικές συναλλαγές ανά την υφήλιο. Η Ευρωπαϊκή νομισματική ένωση διαλύεται, η Γερμανία καταρέει και ζητάει δάνειο από την Ελλάδα. Οι Έλληνες λυπούνται τους Γερμανούς και τους δίνουν ένα τρις, με τον όρο μέχρι να εξοφληθεί το δάνειο κανείς Γερμανός δεν πρέπει να πιεί μπύρα. Η Αμερική και μαζί της και άλλα κράτη μας παρακαλάνε γιά δάνειο σε ελληνικά ομόλογα, τα οποία αποτελούν την καλύτερη λύση. Στο εσωτερικό της χώρας τα Ιατρεία του ΙΚΑ κλείνουν οριστικά, η ταλαιπωρία του κόσμου στα Νοσοκομεία σταματάει,όλοι οι νοσηλευόμενοι έχουν σουίτες καί από δέκα γιατρούς ο καθένας. Τα κλιματιστικά σταματάνε καί τα αντικαθιστούν έγχρωμοι απο την αφρική, κάνοντας αέρα με φτερά και πούπουλα. Το χαράτσι της ΔΕΗ αποτελεί παρελθόν και το ελληνικό κράτος επιστρέφει στο δεκαπλάσιο τα χρήματα που εισέπραξε τα δύο προηγούμενα χρόνια, από τους πολίτες του.
      -Ρίξε ένα πενηντάρικο, δεν βλέπεις που η σφαίρα θόλωσε;
      -Αν είναι να βλέπω τέτοια χαλάλι!!!
      Τον Ιούλιο σε εργασίες που γίνονται γιά την θεμελίωση Λαογραφικού μουσείου στο Τρίκωμο Γρεβενών, ανακαλύπτεται η μεγαλύτερη πετρελαιοπηγή του κόσμου. Το έργο πολύ μεγάλο, την εξόρυξη την αναλαμβάνουν οι συνταξιούχοι του ΟΓΑ όλης της χώρας ιδρύοντας την μεγαλύτερη εταιρία. Τα πρώτα βαρέλια δωρίζονται στους συνταξιούχους των χωρών του ευρωπαϊκού νότου. Τα έσοδα του κράτους από την εξαγωγή πετρελαίου αυγατίζουν ακόμη πιό πολύ τον πλούτο της χώρας. Όλοι οι Έλληνες μετανάστες γυρίζουν στην χώρα τους. Οι μαρίνες γεμίζουν από Γιώτ των εισοδηματιών Ελλήνων. Τα Κάμπριο και τα θηριώδη τζίπ επιστρέφουν στους δρόμους. Οι Έλληνες μποϋκοτάρουν τα Γερμανικά Τζίπ (Καγιέν) και στρέφονται στην αγορά της Ιαπωνίας και Κορέας όπου παραγγέλνουν τα πιό θηριώδη τζίπ 4χ4.  Η βενζίνη δεν είναι πλέον πρόβλημα γιά τους Έλληνες. Ο Λέανδρος δίνει το μεγάλο τρακτέρ γιά παλιοσίδερα και αγοράζει και αυτός τζίπ των 4.200κ.ε.με το οποίο ανεβαίνει πρωΐ απόγευμα την ίδια πάντα ώρα στην πιάτσα του Στρυμονικού. Στο Τρίκωμο κατασκευάζεται το μεγαλύτερο και πιό σύγχρονο πάργκινκ της Ευρώπης και εκεί τα τζίπ είναι πάρα πολλά. Ο δρόμος Γρεβενών-Τρικώμου φαρδαίνει ξεπερνώντας ακόμη και αυτήν την Εγνατία.
     -Δεν βλέπω παρακάτω ένα σύννεφο καπνού καλύπτει την κρυστάλλινη σφαίρα ρίξε ένα κατοστάρικο να καθαρίσει!!!.
    - Κομμάτια να γίνει, τι είναι ένα κατοστάρικο μπροστά σ’ αυτά τα πλούτη.

       Ο φράχτης του Έβρου γρήγορα εξαπλώνεται καλύπτοντας όλα τα βόρεια σύνορά μας. Γερμανοί λαθρομετανάστες προσπαθούν να εισέλθουν στην χώρα μας παράνομα. Τα κέντρα φιλοξενίας μεταναστών δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από τα ξενοδοχεία πέντε αστέρων της χώρας. Όλοι οι Γερμανοί επιδιώκουν να συλληφθούν. Το πενθήμερο γίνεται τριήμερο καί οι Έλληνες δουλεύουν από χόμπυ πλέον. Το ωράριο εργασίας αλλάζει, όλοι πιάνουν δουλειά στις 10,30 και τελειώνουν στίς 12.00. Η γραφειοκρατία δεν υπάρχει πλέον αφού υπερσύγχρονα μηχανήματα αντικαθιστούν τους σαδιστές δημοσίους υπαλλήλους. Το φακελλάκι στα Νοσοκομεία έχει σταματήσει καί κανένας γιατρός δεν έχει ανάγκη από χρήματα, αφού κάθε Νοσοκομείο με την προσληψή τους, τούς κάνει δώρο μία βίλλα, ένα μεγάλο τζίπ και ένα εξοχικό με πισίνα. Οι εφορίες όλης της χώρας στέλνουν συνεχώς φακέλλους με επιταγές στους πολίτες με επταψήφια νούμερα. Κάθε σπίτι αποκτά επιτέλους την πισίνα του.  Τα μπουζουκζίδικα ξεφυτρώνουν παντού και δουλεύουν επτά μέρες την εβδομάδα·το σπάσιμο των πιάτων έχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενο. Οι μόνες εισαγωγές που έχουν αλματώδη αύξηση, είναι τα πούρα Αβάνας και φυσικά η καλύτερη ποιότητα αυτών. Ο ΟΠΑΠ έχει κάθετη πτώση ως πρός τα έσοδα, αφου κανείς δεν πατάει πλέον στα προποτζίδικα τα οποία κλείνουν το ένα μετά το άλλο. Οι Έλληνες δεν έχουν ανάγκη πιά τα χρήμματα των κάθε κληρώσεων. Η σχολική χρονιά ξεκινάει τον Σεπτέμβριο και ώ του θαύματος, όχι μόνο ύπάρχουν καθηγητές και δάσκαλοι σε όλα τα σχολεία, αλλά και τα βιβλία διανέμονται από την πρώτη ημέρα του Αγιασμού, μαζί με δύο υπολογιστές σέ κάθε παιδί (ο ένας καβάντζα).
      -Πάλι θόλωσε ρίξε ένα κατοστάρικο να καθαρίσει.
      -Αν είναι να βλέπω τέτοια, ρίχνω και μώβ πεντακοσάρικο!!!
      Τα χριστούγεννα φθάνουν·το ελληνικό κράτος επαναφέρει το δώρο Χριστουγέννων, που κόπηκε κατ΄εντολή της Τρόϊκας. Οι εργαζόμενοι συγκεντρώνουν όλο το ποσό και το στέλνουν στους Γερμανούς πολύτεκνους και συνταξιούχους των οποίων οι συντάξεις και τα επιδόματα εχουν περικοπεί δραματικά.
     -Άντε ξύπνα! Η ώρα πήγε πέντε και δέκα, η δουλειά σε περιμένει! Σ’άφησα και ένα δεκάλεπτο παραπάνω να κοιμηθείς.Ο καφές σου είναι έτοιμος κάτω στην αυλή,θα κρυώσει! .Ακούγεται η φωνή της κυρά Δήμητρας.
     Πίνοντας τον καφέ στην αυλή με θέα τον κεντρικό δρόμο του Στρυμονικού, με επαναφέρει για τα καλά στην πραγματικότητα ό θόρυβος ενός τρακτέρ και ξεπροβάλλει ο Λέανδρος με το θηριώδη τρακτέρ του, σταθερός ως πρός την ώρα του για την πιάτσα.
     Άν μπορούσαν όλα αυτά να ήταν αληθινά;
    Λευτεριά στα όνειρα !!!!.

Χρήστος Ζτάλιος.

Ξεκίνησαν τα έργα της αναπαλαίωσης του ναού του Αγ. Γεωργίου.

Μόλις αυτή την βδομάδα ξεκίνησαν τα έργα αναπαλαίωσης του ναού του Αγ. Γεωργίου Τρικώμου που εντάσσονται στο πρόγραμμα οικιστικής αναβάθμισης του χωριού μας, προυπολογισμού 280.000 ευρώ, στο Ευρωπαϊκό πρόγραμμα ΕΣΠΑ. Ο εργολάβος του έργου, ανέφερε πως οι εργασίες θα είναι σύντομες και πως στα μέσα Ιουλίου θα έχουν ολοκληρωθεί όλα, η πλατεία, η αναπαλαίωση του ναού και του κωδονοστασίου κτλ. Σας παρουσιάζουμε μερικές φωτογραφίες από την πορεία των εργασιών:

"Η Πέτρα του Ζιάνι"

Όπως όλοι γνωρίζουμε το Ζιάνι ήταν ένας αρχαίος οικισμός που διαλύθηκε γύρω στο 1700, χτισμένος σε υψόμετρο 1190μ. Συγκεκριμένα  ήταν τοποθετημένος κάτω από τον ομώνυμο πέτρινο λόφο, που σήμερα καλούμε "πέτρα του Ζιάν". Σήμερα οι βοσκοί αποκάλουν τους μεγάλους βράχους που δεσπόζουν Τζάν ή Ζαν. Η παράδοση αναφέρει πως κάποτε (πιθανόν αρχές 1700) οι Ζιανιώτες δολοφόνησαν την ημέρα του Πάσχα, τους Τούρκους φοροεισπράκτορες που προηγουμένως ατίμασαν την κόρη του παπά του χωριού.  Οι Τούρκοι λοιπόν  πήραν εκδίκηση και κατέστρεψαν τα πάντα εκεί. Οι κάτοικοι φυγαδεύτηκαν  στη Λάμια και Πελοπόννησο. Όσοι επέστρεψαν μετοίκησαν στο Ζάλοβο και πούλησαν όλα τους τα κτήματα στους Μοναχιτάδες. Ο ναός του χωριού ήταν αφιερωμένος στον Αγ. Ιωάννη και η ύδρευση του χωριού γίνονταν από την πηγή του Στόγκου, από την οποία πίνουμε στα σπίτια μας στο χωριό μέχρι και σήμερα νερό! Σήμερα, εκεί αν βρεθεί κάποιος θα βρει άπειρες πέτρες και πολλές κεραμίδες διάσπαρτες στους αγρούς δείγμα της σπουδαίας τέχνης που είχε το χωριό αυτό στην κεραμική. Αυτή είναι λίγη από την μακραίωνη ιστορία του χωριού αυτού.

"Άνοιξη στο Τρίκωμο (Ζάλοβο), του Ζτάλιου Χρήστου"

ΑΝΟΙΞΗ ΣΤΟ ΖΑΛΟΒΟ (Ώ Γλυκύ μου Έαρ)

(Μνήμες από Ζάλοβο)

     Την άνοιξη η αξονική κλίση της γης στρέφει το βόρειο ημισφαίριο προς τον ήλιο και το φως της ημέρας διαρκεί περισσότερο·το ημισφαίριο αρχίζει να ζεσταίνεται σημαντικά

 γεγονός που ευνοεί την ανθοφορία και την φυτική ανάπτυξη.

Το φως,η ζέστη,τα χρώματα και η προοπτική του καλοκαιριού είναι βάλσαμο στην ψυχή μας. Η Ελληνική φύση στα καλύτερά της,γιορτάζει τον ερχομό της μυροβόλου άνοιξης. Η πλάση στολίζεται για να υποδεχθεί την ανάσταση του Χριστού,που έρχεται για να μας γεμίσει ελπίδα, χαρά και ανάταση ψυχής. Ολόλαμπρες λιακάδες μας προσκαλούν για μικρές και μεγάλες εξορμήσεις σε καταπράσινα δάση,ολάνθιστους κάμπους και λιβάδια.Τα πουλιά ξεχύνονται με γλυκά κελαηδήματα παντού,τα χελιδόνια ξαναγυρίζουν από τους μακρινούς τόπους στις φωλιές τους. Εκατομμύρια έντομα βγαίνουν στο φως,ζουζουνίζουν ανάμεσα στα λουλούδια,στα δένδρα,στους φράχτες και στους κήπους. Μιά νέα ζωή χαίρεται το φως,τραγουδάει τον ήλιο ευχαριστεί τον θεό για το θαύμα της άνοιξης. Ο νυχτερινός ουρανός αλλάζει σιγά σιγά,αφού οι αστερισμοί της άνοιξης θα αρχίσουν να παίρνουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο σκηνικό του,αντικαθιστώντας αυτούς που στόλιζαν στην διάρκεια του χειμώνα.
     Και εκεί στο Ζάλοβο; Εκεί: Νεαρός άνεμος έρχεται από το Σπήλιο,γεμάτος δύναμη και φρεσκάδα και με την ορμή της νιότης του κουρσεύει το γκρίζο του γέρικου Χειμώνα.Τα μαύρα σύννεφα της βροχής και της θλίψης σκίζονται σε χίλια κομμάτια και αφήνουν να φανεί το απέραντο γαλάζιο του ουρανού,καθάριο και διάφανο σαν κρύσταλλο. Δίπλα από το Αυγότοπο,σαν την ίδια την ελπίδα με ντροπαλό κόκκινο πρόσωπο στην αρχή προβάλλει ο Βασιλιάς της μέρας και φτάνοντας πάνω από το καμπαναριό αποκτάει όλη του την δύναμη,γεμάτος φως,ολόλαμπρος,κυρίαρχος,τελικός νικητής της αέναης πάλης με τα στοιχειά και τις κατάρες της μακριάς νύχτας του ατέλειωτου χειμώνα. Σ’ αυτήν την θέση κανείς από τους γήϊνους υπηκόους του δεν τολμάει να σηκώσει το κεφάλι του και να τον κοιτάξει κατάματα·όλοι χαμηλώνοντας το βλέμμα τους δηλώνουν την υποταγή τους. Δειλά δειλά τα πλάσματα του Θεού αρχίζουν να ξεπροβάλλουν από την λίθη της παγωνιάς και του χιονιού,που την φετινή χρονιά μας επισκέφθηκαν σαν ανεπιθύμητοι συγγενείς, ευτυχώς με

 πολύ λίγη συχνότητα και τινάζονται δώθε κείθε να αποτινάξουν την αντάρα που αργάζεται το δέρμα και ετοιμάζονται για το ξανάνιωμα. Τέτοια δραστηριότητα στην φύση ξυπνά τα ένστικτα και με λαχτάρα αποζητά το ταίριασμα,αιώνια ανάγκη του κόσμου για την επιβίωση,το δώρο της ζωής που μόνο μέσα από την συνέχιση της εξέλιξης μπορεί να έρχεται. Νάτο λοιπόν, που αλλάζει το συναίσθημα και μέσα μας ξυπνά την άγρια ορμή του νεαρού αλόγου,σαν άτι που κυνηγάει
τον άνεμο στο γλυκό παιχνίδιασμα της ανεμελιάς και της ξεκούραστης φύσης. Το Ζάλοβο ζητάει το γαλάζιο του ουρανού και άπληστα ρουφάει την θαλπωρή του ανοιξιάτικου ήλιου·ο Σπλιώτικος γλυκαίνει,γίνεται πολύ φιλικόςκαι σταματάει το άγριο χειμωνιάτικο εκνευρεστικό σφύριγμα και το μαστίγωμα που έκανε στα πρόσωπα των Ζαλοβιτών. Ο Βενέτικος γαληνεύει αλλάζοντας το χρώμα του και από ανοιχτό καφέ γίνεται γαλαζοπράσινο, στέλνοντας μηνύματα στον κόσμο που καρτεράει κάτι από αυτόν. Το παγωμένο νερό αναγκάζεται να κάνει συμφωνία με την καινούργια εποχή και ζητάει και αυτό λίγη από την ζέστη του Βασιλιά της μέρας. Όλος ο μικρόκοσμος του Ζαλόβου κινείται τώρα με το βλέμμα προς τον ζωοδόχο ήλιο,του οποίου η παρουσία γίνεται πιο έντονη και σίγουρα μεγαλύτερη σε διάρκεια. Τώρα η μέρα αποκτά πρωϊνό,απόγευμα και βράδυ και ο κόσμος μπαίνει σε μια τάξη,σε μια καινούργια ρουτίνα που θα κάνει την μετάβαση προς την εποχή της αφθονίας,την εποχή του όμορφου καλοκαιριού,μια διαδικασία ζωντανής και έντονης προσμονής πλημμυρισμένης από δράση και εναλλαγές. Από τον καταφύκη, αν κοιττάξει κανείς περιμετρικά του χωριού θα μεταφερθεί σ΄ένα ονειρικό σκηνικό που μόνο η παλέτα της Ζαλοβίτικης φύσης μπορεί να δημιουργήσει·ένα καταπράσινο χαλί κεντημένο με μεράκι απλώνεται παντού. Μυριάδες αγριολούλουδα και θεραπευτικά βότανα,χρωματίζουν το βλέμα μας και αρωματίζουν την ψυχή μας.        Και εκεί στο μπαΐρ του Ντόντουλα,δίπλα από τα βράχια και μέσα από θάμνους και ανθισμένα λουλούδια, ο μικρόκοσμος αποκτάει ζωή και κίνηση. Το μικρό λαγουδάκι νυσταγμένο κάνει δειλή έξοδο από την απατηλή προστασία του φουντωτού κέδρου θέλει να αφεθεί ελεύθερο και να ρουφήξει τους χυμούς της ζωής. Απέναντι στον καταφύκη και στο ψηλότερο ξερό κλαδί ενός δένδρου όμως καιροφυλακτεί ακίνητο, πιστό στο αδυσώπητο κάλεσμα της φύσης το μεγάλο Σαΐνι, που πρέπει να τραφεί για να έχει την δύναμη να αναπληρώσει την χαμένη ενέργεια του χειμώνα και να δώσει ζωή στους δικούς του απογόνους. Η καθημερινότητα παίρνει την μορφή μιας άγριας πάλης,όπου ο ισχυρότερος κερδίζει τον αγώνα της ζωής. Τώρα την άνοιξη το κυρίαρχο ένστικτο της αναπαραγωγής αναγκάζει τον ζωϊκό κόσμο να ξεδιπλώνει την αγριάδα της ίδιας της επιβίωσης σε όλο της το μεγαλείο.
     Και μέσα στο χωριό; Εκεί: Οι Ζαλοβίτες σιγά σιγά θα αφήσουν την ζέστη των καφενείων και την θαλπωρή των σπιτιών τους και θα ξεχυθούν στά αμπέλια τους γιά σκάψιμο και κλάδεμα·στους κήπους τους πάλι για σκάψιμο και φύτευμα λαχανικών και στους αγρούς γιά να μπολιάσουν τα δένδρα τους. Οι νοικοκυρές θα φροντίσουν για το καθιερωμένο

 ασβέστωμα των δωματίων, όπου κυρίως άναβε η σόμπα ή το τζάκι κατά την διάρκεια του χειμώνα και για το ξεστρώσιμο των βαριών χειμωνιάτικων σαϊσμάτων για να υποδεχθούν το πάσχα. Τα τραπεζάκια και οι καρέκλες των δύο καφενείων, αρχίζουν δειλά δειλά να κάνουν την εμφάνιση τους στην πλατεία και ειδικά κάτω από τον γέρικο πλάτανο.
     Η άνοιξη με τους τρείς καλύτερους μήνες του χρόνου,εγκαθίσταται στο Ζάλοβο. Ο Μάρτης που αρχίζει με το διαδεδωμένο έθιμο από την αρχαιότητα με την τοποθέτηση ενός μικρού βραχιολιού,από άσπρη και κόκκινη κλωστή που ονομάζεται (Μάρτης) από τις μαννάδες και τις γιαγιάδες στα χέρια των παιδιών,γιά να μην τα μαυρίσει ο ήλιος. Ενώ κατάλοιπο της αρχαιότητας είναι και το έθιμο που ήθελε τις ανύπαντρες κοπέλλες,να βάζουν των Αγίων
Θεοδώρων κόλλυβα,κάτω από το μαξιλάρι τους γιά να φανερώσουν τον άνδρα που θα έπαιρναν.Στις 25 Μαρτίου όπου έχουμε την διπλή γιορτή,του Ευαγγελισμού και την κήρυξη της επανάστασης του 1821. Στο Δημοτικό σχολείο του χωριού θα γίνει η καθιερωμένη γιορτή από τους μαθητές,απαγγέλλοντας ποιήματα και παίζοντας κάποια θεατρική παράσταση εθνικού περιεχομένου. Επίσης ο Μάρτης περιλαμβάνει και το κύριο μέρος της νηστείας της μεγάλης σαρακοστής, <<Δεν λείπει ο Μάρτης από την Σαρακοστή>>.

     

O Aπρίλης που θα ξεκινήσει με το έθιμο της πρωταπριλάς, όπου θα ειπωθούν πολλά αθώα ψέμματα και θα προσπαθήσουν πολλοί να ξεγελάσουν φίλους και γνωστούς. Τον μήνα αυτόν ο καιρός θα καλοσυνεύσει και θα γιορτασθεί το Πάσχα,αρχίζοντας από την μεγάλη εβδομάδα. Το βράδυ της μεγάλης πέμπτης,αμέσως μετά την αποκαθήλωση του χριστού από τον Σταυρό και ενώ οι καμπάνες θα αρχίσουν να χτυπάνε πένθιμα μεταφέροντας σε όλους το μήνυμα του θείου δράματος,οι γυναίκες και τα κορίτσια του χωριού θα στολίσουν τον επιτάφιο με λουλούδια παρμένα από την Ζαλοβίτικη φύση. Την μεγάλη Παρασκευή πάλι πένθιμοι ήχοι θα θυμίζουν την κορύφωση του θείου δράματος και θα πλημμυρίσουν τον εσωτερικό χώρο της εκκλησίας και τον περίβολο αυτής, κατά την περιφορά του επιταφίου. Μόνη παραφωνία τουλάχιστον γιά μένα ο πλειστηριασμός των εικόνων στην περιφορά γύρω από την εκκλησία,όπου και πάλι αυτοί που θα πλειοδοτήσουν θα κρατούν τον Σταυρό,την Παναγία καί τον Αη Γιάννη,(Νομίζω ότι μέσα στον ιερό χώρο της εκκλησίας δεν έχει καμία θέση το εμπόριο των εικόνων,ευνοώντας τους οικονομικά εύρρωστους,υποκειμενική η άποψη βέβαια). Κατόπιν στο εσωτερικό της εκκλησίας θα ακολουθήσουν τα τροπάρια,

“Η ζωή εν τάφω...”-“Το άξιον εστί...”-“Αι γενεαί πάσαι..”και ίσως το πιό αγαπημένο όλων το “Ω γλυκύ μου έαρ...”. Το μεγάλο Σάββατο το βράδυ οι ήχοι θα γίνουν χαρμόσυνοι μόλις ακουσθεί το Χριστός Ανέστη στον προαύλιο χώρο της εκκλησίας μέσα σε βαθειά κατάνυξη,το κρύο αεράκι θα χαϊδέψει τα στήθια και τα πρόσωπα των χωριανών και θα ακουλουθήσει η παραδοσιακή μαγειρίτσα στα σπίτια του χωριού. Τήν Κυριακή μετά την θεία λειτουργία θα ακουλουθήσει ο παραδοσιακός χορός στην πλατεία του χωριού. Την δεύτερη μέρα του πάσχα ως συνήθως το Ζάλοβο θα γιορτάσει τον προστάτη του Άγιο Γεώργιο,μετατίθεντας έτσι την ημερομηνία όταν αυτή συμπίπτει με την Μεγάλη εβδομάδα. Όπως και να το κάνουμε το πάσχα στο ζάλοβο έχει την δική του χάρη. Οι αυλές και τα δρομάκια γεμίζουν με την μυρουδιά από τα σουβλιστά εδέσματα και το πασχαλινό γλέντι βρίσκεται στο φόρτε του και ολόκληρο το χωριό σε καλωσορίζει στο δικό του γλέντι,σαν να είσαι μέλος της οικογένειας, εκεί που τα πασχαλινά έθιμα γίνονται ιεροτελεστία και τηρούνται με τον πιό εγκάρδιο τρόπο.
Ακουλουθεί ο τελευταίος μήνας Μάϊος με την Πρωτομαγιά και οι Ζαλοβίτες κυρίως οι πιό νέοι θα ξεχυθούν στην φύση για τον εορτασμό της, με κυριότερους προορισμούς τα

 ξωκκλήσια του Αγίου αθανασίου και της Αγίας Παρασκευής. Οι καπνοδόχοι των σπιτιών θα στματήσουν σιγά σιγά να καπνίζουν και οι Ζαλοβίτες θα αρχίσουν να κουβαλλάνε τα νέα καυσόξυλα που θα κάψουν γιά να ζεσταθούν τον ερχόμενο χειμώνα.
     H άνοιξη έχει τον δικό της μεγάλο συμβολισμό με την σειρά που καταλαμβάνει μεταξύ των άλλων εποχών,αλλά και με τήν συμμετοχή της στα
παραδοσιακά δρώμενα των Ελλήνων·από τα παλιά χρόνια όταν έμαθε η ανθρωπότητα από τον Ελληνισμό να βηματίζει. Και όπως εκείνη διαδέχεται τον χειμώνα στεγνώνοντας τις λάσπες και σκορπίζοντας την παγωνιά, απλώνοντας στην φύση και στον άνθρωπο χαμόγελο και αισιοδοξία γιά την νέα καλλιέργεια και την νέα σοδειά,έτσι ακριβώς πρέπει ο λαός μας να αποτινάξει την σκοτεινιά του πολιτικού μας συστήματος. Να ξεχερσώσει το έδαφος της πολιτικής μας ζωής από τον τελευταίο σπόρο πολιτικάντη,να στηρίξει την νέα σπορά και την νέα γέννα σε κράτος και ηγεσία.

Χρήστος Ζτάλιος