"Η Πέτρα του Ζιάνι"

Όπως όλοι γνωρίζουμε το Ζιάνι ήταν ένας αρχαίος οικισμός που διαλύθηκε γύρω στο 1700, χτισμένος σε υψόμετρο 1190μ. Συγκεκριμένα  ήταν τοποθετημένος κάτω από τον ομώνυμο πέτρινο λόφο, που σήμερα καλούμε "πέτρα του Ζιάν". Σήμερα οι βοσκοί αποκάλουν τους μεγάλους βράχους που δεσπόζουν Τζάν ή Ζαν. Η παράδοση αναφέρει πως κάποτε (πιθανόν αρχές 1700) οι Ζιανιώτες δολοφόνησαν την ημέρα του Πάσχα, τους Τούρκους φοροεισπράκτορες που προηγουμένως ατίμασαν την κόρη του παπά του χωριού.  Οι Τούρκοι λοιπόν  πήραν εκδίκηση και κατέστρεψαν τα πάντα εκεί. Οι κάτοικοι φυγαδεύτηκαν  στη Λάμια και Πελοπόννησο. Όσοι επέστρεψαν μετοίκησαν στο Ζάλοβο και πούλησαν όλα τους τα κτήματα στους Μοναχιτάδες. Ο ναός του χωριού ήταν αφιερωμένος στον Αγ. Ιωάννη και η ύδρευση του χωριού γίνονταν από την πηγή του Στόγκου, από την οποία πίνουμε στα σπίτια μας στο χωριό μέχρι και σήμερα νερό! Σήμερα, εκεί αν βρεθεί κάποιος θα βρει άπειρες πέτρες και πολλές κεραμίδες διάσπαρτες στους αγρούς δείγμα της σπουδαίας τέχνης που είχε το χωριό αυτό στην κεραμική. Αυτή είναι λίγη από την μακραίωνη ιστορία του χωριού αυτού.

"Άνοιξη στο Τρίκωμο (Ζάλοβο), του Ζτάλιου Χρήστου"

ΑΝΟΙΞΗ ΣΤΟ ΖΑΛΟΒΟ (Ώ Γλυκύ μου Έαρ)

(Μνήμες από Ζάλοβο)

     Την άνοιξη η αξονική κλίση της γης στρέφει το βόρειο ημισφαίριο προς τον ήλιο και το φως της ημέρας διαρκεί περισσότερο·το ημισφαίριο αρχίζει να ζεσταίνεται σημαντικά

 γεγονός που ευνοεί την ανθοφορία και την φυτική ανάπτυξη.

Το φως,η ζέστη,τα χρώματα και η προοπτική του καλοκαιριού είναι βάλσαμο στην ψυχή μας. Η Ελληνική φύση στα καλύτερά της,γιορτάζει τον ερχομό της μυροβόλου άνοιξης. Η πλάση στολίζεται για να υποδεχθεί την ανάσταση του Χριστού,που έρχεται για να μας γεμίσει ελπίδα, χαρά και ανάταση ψυχής. Ολόλαμπρες λιακάδες μας προσκαλούν για μικρές και μεγάλες εξορμήσεις σε καταπράσινα δάση,ολάνθιστους κάμπους και λιβάδια.Τα πουλιά ξεχύνονται με γλυκά κελαηδήματα παντού,τα χελιδόνια ξαναγυρίζουν από τους μακρινούς τόπους στις φωλιές τους. Εκατομμύρια έντομα βγαίνουν στο φως,ζουζουνίζουν ανάμεσα στα λουλούδια,στα δένδρα,στους φράχτες και στους κήπους. Μιά νέα ζωή χαίρεται το φως,τραγουδάει τον ήλιο ευχαριστεί τον θεό για το θαύμα της άνοιξης. Ο νυχτερινός ουρανός αλλάζει σιγά σιγά,αφού οι αστερισμοί της άνοιξης θα αρχίσουν να παίρνουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο σκηνικό του,αντικαθιστώντας αυτούς που στόλιζαν στην διάρκεια του χειμώνα.
     Και εκεί στο Ζάλοβο; Εκεί: Νεαρός άνεμος έρχεται από το Σπήλιο,γεμάτος δύναμη και φρεσκάδα και με την ορμή της νιότης του κουρσεύει το γκρίζο του γέρικου Χειμώνα.Τα μαύρα σύννεφα της βροχής και της θλίψης σκίζονται σε χίλια κομμάτια και αφήνουν να φανεί το απέραντο γαλάζιο του ουρανού,καθάριο και διάφανο σαν κρύσταλλο. Δίπλα από το Αυγότοπο,σαν την ίδια την ελπίδα με ντροπαλό κόκκινο πρόσωπο στην αρχή προβάλλει ο Βασιλιάς της μέρας και φτάνοντας πάνω από το καμπαναριό αποκτάει όλη του την δύναμη,γεμάτος φως,ολόλαμπρος,κυρίαρχος,τελικός νικητής της αέναης πάλης με τα στοιχειά και τις κατάρες της μακριάς νύχτας του ατέλειωτου χειμώνα. Σ’ αυτήν την θέση κανείς από τους γήϊνους υπηκόους του δεν τολμάει να σηκώσει το κεφάλι του και να τον κοιτάξει κατάματα·όλοι χαμηλώνοντας το βλέμμα τους δηλώνουν την υποταγή τους. Δειλά δειλά τα πλάσματα του Θεού αρχίζουν να ξεπροβάλλουν από την λίθη της παγωνιάς και του χιονιού,που την φετινή χρονιά μας επισκέφθηκαν σαν ανεπιθύμητοι συγγενείς, ευτυχώς με

 πολύ λίγη συχνότητα και τινάζονται δώθε κείθε να αποτινάξουν την αντάρα που αργάζεται το δέρμα και ετοιμάζονται για το ξανάνιωμα. Τέτοια δραστηριότητα στην φύση ξυπνά τα ένστικτα και με λαχτάρα αποζητά το ταίριασμα,αιώνια ανάγκη του κόσμου για την επιβίωση,το δώρο της ζωής που μόνο μέσα από την συνέχιση της εξέλιξης μπορεί να έρχεται. Νάτο λοιπόν, που αλλάζει το συναίσθημα και μέσα μας ξυπνά την άγρια ορμή του νεαρού αλόγου,σαν άτι που κυνηγάει
τον άνεμο στο γλυκό παιχνίδιασμα της ανεμελιάς και της ξεκούραστης φύσης. Το Ζάλοβο ζητάει το γαλάζιο του ουρανού και άπληστα ρουφάει την θαλπωρή του ανοιξιάτικου ήλιου·ο Σπλιώτικος γλυκαίνει,γίνεται πολύ φιλικόςκαι σταματάει το άγριο χειμωνιάτικο εκνευρεστικό σφύριγμα και το μαστίγωμα που έκανε στα πρόσωπα των Ζαλοβιτών. Ο Βενέτικος γαληνεύει αλλάζοντας το χρώμα του και από ανοιχτό καφέ γίνεται γαλαζοπράσινο, στέλνοντας μηνύματα στον κόσμο που καρτεράει κάτι από αυτόν. Το παγωμένο νερό αναγκάζεται να κάνει συμφωνία με την καινούργια εποχή και ζητάει και αυτό λίγη από την ζέστη του Βασιλιά της μέρας. Όλος ο μικρόκοσμος του Ζαλόβου κινείται τώρα με το βλέμμα προς τον ζωοδόχο ήλιο,του οποίου η παρουσία γίνεται πιο έντονη και σίγουρα μεγαλύτερη σε διάρκεια. Τώρα η μέρα αποκτά πρωϊνό,απόγευμα και βράδυ και ο κόσμος μπαίνει σε μια τάξη,σε μια καινούργια ρουτίνα που θα κάνει την μετάβαση προς την εποχή της αφθονίας,την εποχή του όμορφου καλοκαιριού,μια διαδικασία ζωντανής και έντονης προσμονής πλημμυρισμένης από δράση και εναλλαγές. Από τον καταφύκη, αν κοιττάξει κανείς περιμετρικά του χωριού θα μεταφερθεί σ΄ένα ονειρικό σκηνικό που μόνο η παλέτα της Ζαλοβίτικης φύσης μπορεί να δημιουργήσει·ένα καταπράσινο χαλί κεντημένο με μεράκι απλώνεται παντού. Μυριάδες αγριολούλουδα και θεραπευτικά βότανα,χρωματίζουν το βλέμα μας και αρωματίζουν την ψυχή μας.        Και εκεί στο μπαΐρ του Ντόντουλα,δίπλα από τα βράχια και μέσα από θάμνους και ανθισμένα λουλούδια, ο μικρόκοσμος αποκτάει ζωή και κίνηση. Το μικρό λαγουδάκι νυσταγμένο κάνει δειλή έξοδο από την απατηλή προστασία του φουντωτού κέδρου θέλει να αφεθεί ελεύθερο και να ρουφήξει τους χυμούς της ζωής. Απέναντι στον καταφύκη και στο ψηλότερο ξερό κλαδί ενός δένδρου όμως καιροφυλακτεί ακίνητο, πιστό στο αδυσώπητο κάλεσμα της φύσης το μεγάλο Σαΐνι, που πρέπει να τραφεί για να έχει την δύναμη να αναπληρώσει την χαμένη ενέργεια του χειμώνα και να δώσει ζωή στους δικούς του απογόνους. Η καθημερινότητα παίρνει την μορφή μιας άγριας πάλης,όπου ο ισχυρότερος κερδίζει τον αγώνα της ζωής. Τώρα την άνοιξη το κυρίαρχο ένστικτο της αναπαραγωγής αναγκάζει τον ζωϊκό κόσμο να ξεδιπλώνει την αγριάδα της ίδιας της επιβίωσης σε όλο της το μεγαλείο.
     Και μέσα στο χωριό; Εκεί: Οι Ζαλοβίτες σιγά σιγά θα αφήσουν την ζέστη των καφενείων και την θαλπωρή των σπιτιών τους και θα ξεχυθούν στά αμπέλια τους γιά σκάψιμο και κλάδεμα·στους κήπους τους πάλι για σκάψιμο και φύτευμα λαχανικών και στους αγρούς γιά να μπολιάσουν τα δένδρα τους. Οι νοικοκυρές θα φροντίσουν για το καθιερωμένο

 ασβέστωμα των δωματίων, όπου κυρίως άναβε η σόμπα ή το τζάκι κατά την διάρκεια του χειμώνα και για το ξεστρώσιμο των βαριών χειμωνιάτικων σαϊσμάτων για να υποδεχθούν το πάσχα. Τα τραπεζάκια και οι καρέκλες των δύο καφενείων, αρχίζουν δειλά δειλά να κάνουν την εμφάνιση τους στην πλατεία και ειδικά κάτω από τον γέρικο πλάτανο.
     Η άνοιξη με τους τρείς καλύτερους μήνες του χρόνου,εγκαθίσταται στο Ζάλοβο. Ο Μάρτης που αρχίζει με το διαδεδωμένο έθιμο από την αρχαιότητα με την τοποθέτηση ενός μικρού βραχιολιού,από άσπρη και κόκκινη κλωστή που ονομάζεται (Μάρτης) από τις μαννάδες και τις γιαγιάδες στα χέρια των παιδιών,γιά να μην τα μαυρίσει ο ήλιος. Ενώ κατάλοιπο της αρχαιότητας είναι και το έθιμο που ήθελε τις ανύπαντρες κοπέλλες,να βάζουν των Αγίων
Θεοδώρων κόλλυβα,κάτω από το μαξιλάρι τους γιά να φανερώσουν τον άνδρα που θα έπαιρναν.Στις 25 Μαρτίου όπου έχουμε την διπλή γιορτή,του Ευαγγελισμού και την κήρυξη της επανάστασης του 1821. Στο Δημοτικό σχολείο του χωριού θα γίνει η καθιερωμένη γιορτή από τους μαθητές,απαγγέλλοντας ποιήματα και παίζοντας κάποια θεατρική παράσταση εθνικού περιεχομένου. Επίσης ο Μάρτης περιλαμβάνει και το κύριο μέρος της νηστείας της μεγάλης σαρακοστής, <<Δεν λείπει ο Μάρτης από την Σαρακοστή>>.

     

O Aπρίλης που θα ξεκινήσει με το έθιμο της πρωταπριλάς, όπου θα ειπωθούν πολλά αθώα ψέμματα και θα προσπαθήσουν πολλοί να ξεγελάσουν φίλους και γνωστούς. Τον μήνα αυτόν ο καιρός θα καλοσυνεύσει και θα γιορτασθεί το Πάσχα,αρχίζοντας από την μεγάλη εβδομάδα. Το βράδυ της μεγάλης πέμπτης,αμέσως μετά την αποκαθήλωση του χριστού από τον Σταυρό και ενώ οι καμπάνες θα αρχίσουν να χτυπάνε πένθιμα μεταφέροντας σε όλους το μήνυμα του θείου δράματος,οι γυναίκες και τα κορίτσια του χωριού θα στολίσουν τον επιτάφιο με λουλούδια παρμένα από την Ζαλοβίτικη φύση. Την μεγάλη Παρασκευή πάλι πένθιμοι ήχοι θα θυμίζουν την κορύφωση του θείου δράματος και θα πλημμυρίσουν τον εσωτερικό χώρο της εκκλησίας και τον περίβολο αυτής, κατά την περιφορά του επιταφίου. Μόνη παραφωνία τουλάχιστον γιά μένα ο πλειστηριασμός των εικόνων στην περιφορά γύρω από την εκκλησία,όπου και πάλι αυτοί που θα πλειοδοτήσουν θα κρατούν τον Σταυρό,την Παναγία καί τον Αη Γιάννη,(Νομίζω ότι μέσα στον ιερό χώρο της εκκλησίας δεν έχει καμία θέση το εμπόριο των εικόνων,ευνοώντας τους οικονομικά εύρρωστους,υποκειμενική η άποψη βέβαια). Κατόπιν στο εσωτερικό της εκκλησίας θα ακολουθήσουν τα τροπάρια,

“Η ζωή εν τάφω...”-“Το άξιον εστί...”-“Αι γενεαί πάσαι..”και ίσως το πιό αγαπημένο όλων το “Ω γλυκύ μου έαρ...”. Το μεγάλο Σάββατο το βράδυ οι ήχοι θα γίνουν χαρμόσυνοι μόλις ακουσθεί το Χριστός Ανέστη στον προαύλιο χώρο της εκκλησίας μέσα σε βαθειά κατάνυξη,το κρύο αεράκι θα χαϊδέψει τα στήθια και τα πρόσωπα των χωριανών και θα ακουλουθήσει η παραδοσιακή μαγειρίτσα στα σπίτια του χωριού. Τήν Κυριακή μετά την θεία λειτουργία θα ακουλουθήσει ο παραδοσιακός χορός στην πλατεία του χωριού. Την δεύτερη μέρα του πάσχα ως συνήθως το Ζάλοβο θα γιορτάσει τον προστάτη του Άγιο Γεώργιο,μετατίθεντας έτσι την ημερομηνία όταν αυτή συμπίπτει με την Μεγάλη εβδομάδα. Όπως και να το κάνουμε το πάσχα στο ζάλοβο έχει την δική του χάρη. Οι αυλές και τα δρομάκια γεμίζουν με την μυρουδιά από τα σουβλιστά εδέσματα και το πασχαλινό γλέντι βρίσκεται στο φόρτε του και ολόκληρο το χωριό σε καλωσορίζει στο δικό του γλέντι,σαν να είσαι μέλος της οικογένειας, εκεί που τα πασχαλινά έθιμα γίνονται ιεροτελεστία και τηρούνται με τον πιό εγκάρδιο τρόπο.
Ακουλουθεί ο τελευταίος μήνας Μάϊος με την Πρωτομαγιά και οι Ζαλοβίτες κυρίως οι πιό νέοι θα ξεχυθούν στην φύση για τον εορτασμό της, με κυριότερους προορισμούς τα

 ξωκκλήσια του Αγίου αθανασίου και της Αγίας Παρασκευής. Οι καπνοδόχοι των σπιτιών θα στματήσουν σιγά σιγά να καπνίζουν και οι Ζαλοβίτες θα αρχίσουν να κουβαλλάνε τα νέα καυσόξυλα που θα κάψουν γιά να ζεσταθούν τον ερχόμενο χειμώνα.
     H άνοιξη έχει τον δικό της μεγάλο συμβολισμό με την σειρά που καταλαμβάνει μεταξύ των άλλων εποχών,αλλά και με τήν συμμετοχή της στα
παραδοσιακά δρώμενα των Ελλήνων·από τα παλιά χρόνια όταν έμαθε η ανθρωπότητα από τον Ελληνισμό να βηματίζει. Και όπως εκείνη διαδέχεται τον χειμώνα στεγνώνοντας τις λάσπες και σκορπίζοντας την παγωνιά, απλώνοντας στην φύση και στον άνθρωπο χαμόγελο και αισιοδοξία γιά την νέα καλλιέργεια και την νέα σοδειά,έτσι ακριβώς πρέπει ο λαός μας να αποτινάξει την σκοτεινιά του πολιτικού μας συστήματος. Να ξεχερσώσει το έδαφος της πολιτικής μας ζωής από τον τελευταίο σπόρο πολιτικάντη,να στηρίξει την νέα σπορά και την νέα γέννα σε κράτος και ηγεσία.

Χρήστος Ζτάλιος

"Οι Φωτογραφίες από το Φανό 2013"

"Μασλάτι Νο.10-Τα λεφτόκαρα, του Ζτάλιου Χρήστου"

ΤΡΙΚΩΜΟ (ΖΑΛΟΒΟ) ΓΡΕΒΕΝΩΝ

Μασλάτι Νο.10 Τα λiφτόκαρα

(Μνήμες από Ζάλοβο)

     Πρός το τέλος της δεκαετίας του 60, στα χωριά μας έφτασε το ηλεκτρικό ρεύμα. Μέχρι τότε τις ανάγκες περισσότερο σε θέματα φωτισμού τις εξυπηρετούσαν οι γκαζόλαμπες, με τα περίφημα λαμπουγιάλια. Λιγότερο φως βέβαια,αλλά απ’ τα κεριά καλύτερο. Γιά να φτάσει όμως το ρεύμα στις λάμπες και να ανάψουν αυτές, έπρεπε να προηγηθούν κάποιες εργασίες όπως σκαψίματα σε τοίχους και καλωδιώσεις.
     Και έτσι ένα πρωϊνό ήρθε η σειρά να γίνουν οι εργασίες στο σπίτι της μπάμπους Κώσταινας, η οποία ζούσε μόνη της.    Φθάνει λοιπόν το συνεργείο των ηλεκτρολόγων και ο πρωτομάστορας λέει στην Κώσταινα.
       -Άϊντι Γιαγιά σκόλασαν τά βάσανα σ’,απού μιθαύρου θά γλέπς μιά χαρά του βράδ, μέχρι κι τσιγκιλάκ(ι) θα μπουρείς νά πλέξς!!!!
       -Νάστι καλά ρα πιδιά μ’! Να του βάλτι κι αυτό του βλουημένου, γιατί μι βγαίν τα μάτια μ’τα βράδια κάτ΄απ΄τ΄γκαζόλαμπα. Κι άμα χάσου καμμιά θλειά στ’ πατούνα καρτιρώ να ρθεί η χαραή για να πααίνου παρακάτ, κι αφήνου του τσιαράπ στ’ μέσ’.
      -Θά καρτιρέσ’ μέχρι μιθαύρου που θα σκουλάσουμι! Τώραϊα θα σ’ αφήκουμι τουν Γιάνν’ να κάμ’ μερικά σκαψίματα κι μεις θαρθούμι του ταχιά να πιράσουμι τά καλώδια.
      -Καλά πιδίμ!! Ισείς ξέρτει τ’ δλειά σας!!!!
      Έμεινε λοιπόν ο Γιάννης,ο οποίος ήταν νεαρός.

        -Τί θα σι φλέψου του μισμέρ Γιάνν’; Έφκιασα πρασόπτα! Έχου κι πιτιρόπτα! Κι άμα δεν σ’αρέζν αυτά να σι τσιγαρίσου πατάτις μι αυγά! Έχου κι λαγγίτις μι πιτμέζ, γιά τώραϊα τ’ χαραή!
        Ο Γιάννης ήταν πολύ ακατάδεχτος και δεν έτρωγε σε ξένα σπίτια, πόσο μάλλον από γιαγιάδες.
       -Όχι γιαγιά, δεν τρώου στ’ δλειά, τρώου καλά σπίτ τ’χαραή κι μι κρατάει μέχρι ν’ ώρα που σκουλνούμι!!!!
       -Καλά πιδούλι μ! Μόγκι μην αντρέπισι! Να σι φκιάσου καφέ; Ισύ θα τουν πίντς κι μουνάτου!
       -Όχι γιαγιά ήπια κι καφέ τ’ χαραή, δεν θέλου άλλουν. Είπε ο Γιάννης που σιχαινόταν να φάει και να πιεί στα ξένα σπίτια και ειδικά από ηλικιωμένες.
       Και άρχισε ο Γιάννης τό σκάψιμο στους τοίχους, για τις σωληνώσεις.Τελείωσε δύο δωμάτια και έφθασε στην σάλα της Κώσταινας όπου και άρχισε το σκάψιμο. Η ώρα κόντευε δώδεκα και τον Γιάννη τον έπιασε μια λιγούρα,ενώ έβλεπε συγχρόνως έπάνω σ’ενα τραπέζι ένα τσιανάκι (μπώλ) γεμάτο λιφτόκαρα (φουντούκια). Δίστασε γιά μια στιγμή, αλλά μετα το σκέφτηκε καλύτερα, ήταν και η λιγούρα καί ο Γιάννης άπλωσε το χέρι και πήρε μισή χούφτα από αυτά και άρχισε να τρώει.

          Του φανήκανε λίγο υγρά και καθόλου τραγανά, αλλά δεν έδωσε τόσο σημασία, υπέθεσε ότι είχαν αποκτήσει κάποια υγρασία επειδή ήταν ξεσκέπαστα.
          Εκείνη την στιγμή που μασούσε τα λεφτόκαρα ο Γιάννης έρχεται και ή Κώστινα να τον ρωτήσει αν χρειάζεται κάτι.   Βλέποντας όμως τον Γιάννη να τρώει λεφτόκαρα, καταχάρηκε και του λέει.
         -Άχ πιδούλι μ ! Τι καλά που έχσς τα δόντια σ’ κι κριτσανάς λιφτόκαρα! Ιγώ η ιρμάδα δεν μπουρώ να τα μουτσιαλίσου· απού κουρίτσ’τάχου μιράκ(ι)! Αγουράζου τς νουαζέτις,αγλείφου τν’ τσικουλάτα απ’ όξου γύρου-γύρου κι τα λιφτόκαρα που έχ(ει) μέσα τα φτύνου σ’κείνουα του τσιανάκ(ι)! Κι έδειξε το μπώλ απ’ όπου πήρε ο Γιάννης τα φουντούκια.
Ακόμα κουσιέβ' ου Γιάντς!!
                                                                                                                                 Χρήστος Ζτάλιος

Φανός 2013 (Ζαλοβίτικη Αποκριά)

O Φιλοπροοδευτικός Σύλλογος των Απανταχού Τρικωμιωτών " Ο Άγιος Αθανάσιος" αναβίωσε την Κυριακή της Μεγάλης Αποκριάς το πατροπαράδοτο έθιμο του "Φανού" στον χώρο του παλαιού δημοτικού σχολείου Τρικώμου Γρεβενών. Με κάθε σεβασμό προς την παράδοση τηρήθηκαν όλα τα "τυπικά" της αναβίωσης. Η συρροή του κόσμου, κυρίως των χωριανών μας αλλά και πολλών επισκεπτών, ήταν πρωτοφανής και μας χαροποίησε ιδιαίτερα. Για το κόψιμο των κέδρων εργάστηκαν ο Τάκης Γιάκος, ο Καράντζιος Γιώργος καθώς και όλα τα παιδιά του χωριού μας με πολλή προθυμία. Το μηχάνημα κοπής προσέφερε ο κτηνοτρόφος του χωριού μας κ. Νούσιας Δημήτρης. Το άναμμα του φανού έγινε μετά της παραδοσιακής μουσικής του τόπου μας και ακολούθησαν τα παραδοσιακά τραγούδια της αποκριάς, με την αθυροστομία που τα χαρακτηρίζει, τόσο από τους άνδρες όσο και από τις γυναίκες. Το τσουχτερό κρύο, όμως μας ανάγκασε να επισπεύσουμε την εκδήλωση. Την Καθαρά Δευτέρα, λόγω του κακού καιρού ακυρώθηκαν όλες οι προγραμματισμένες εκδηλώσεις στον λόφο του "Καταφύκη", όπως η αναβίωση της "χάσκας" και το καθιερωμένο πέταγμα του αετού.
Το Δ.Σ. εκφράζει την ανάγκη να ευχαριστήσει όλους όσους βοήθησαν, συμμετείχαν στα δρώμενα των ημερών και γνώρισαν την πλούσια κληρονομιά του τόπου μας , τα ήθη τα έθιμα και τις παραδόσεις.

Καλή Σαρακοστή!

Αποκριά 2013 στο Τρίκωμο.

Ο Φιλοπροοδευτικός Σύλλογος Απανταχού Τρικωμιωτών «Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ» σε συνεργασία με όλους τους χωριανούς, κινούμενος στο πνεύμα της αποκριάς για το τριήμερο 16 – 17 & 18 Μαρτίου θα διοργανώσει τις παρακάτω εκδηλώσεις στο Τρίκωμο:

Κυριακή 17 Μαρτίου (Μεγάλη Αποκριά) : Θα γίνει η αναβίωση του εθίμου του φανού στον αύλειο χώρο του παλαιού δημοτικού σχολείου μετά μουσικής και τραγουδιού. Σε περίπτωση κακοκαιρίας από τις προηγούμενες μέρες η εκδήλωση θα αναβληθεί, όπως και αν δεν υπάρξει συμμετοχή.

Καθαρά Δευτέρα 18 Μαρτίου: Θα πραγματοποιηθεί στην τοποθεσία «Καταφύκης», το πέταγμα του χαρταετού από μικρούς και μεγάλους. Ο πρώτος που θα ανυψώσει πρώτος τον αετό, κερδίζει την αγάπη όλων μας. Στο ίδιο μέρος θα γίνει αναβίωση του εθίμου της «χάσκας» !

ΚΑΛΗ ΑΠΟΚΡΙΑ!

Υπεγράφη η σύμβαση " Οικιστική Ανάπλαση - Αναβάθμιση Τρικώμου Γρεβενών"

Υπεγράφη, σήμερα, Τρίτη, το έργο "Οικιστική Ανάπτυξη - Αναβάθμιση Τρικώμου Γρεβενών" από τον Δήμαρχο κ. Δημοσθένη Κουπτσίδη.
Στα πλαίσια της αξιοποίησης του Προγράμματος Αγροτική Ανάπτυξη της Ελλάδας 2007 – 2013 και ειδικότερα του Μέτρου 322 «ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΧΩΡΙΩΝ» που έχει ως στόχο τη βελτίωση και ανάπλαση κοινοχρήστων χώρων, ο Δήμος Γρεβενών στις 14-11-2011 υπέβαλε αίτηση χρηματοδότησης για την υλοποίηση του έργου «Ανάπλαση – Αναβάθμιση οικισμού Τρικώμου» προϋπολογισμού μελέτης 275.000,00€
Μετά από μεθοδευμένες ενέργειες του Δήμου Γρεβενών ως προς την ωρίμανση της πρότασης, τελικά επήλθε η θετική αξιολόγηση της πρότασης από την Ειδική Υπηρεσία Προγράμματος « Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας 2007-2013» Ανταγωνιστικότητα και το έργο εντάχθηκε στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα.
            Το έργο «Ανάπλαση – Αναβάθμιση οικισμού Τρικώμου» δημοπρατήθηκε από τον Δήμο Γρεβενών στις 13/11/2012 και ανάδοχος εκτέλεσης ανακηρύχθηκε η εταιρεία «Κ/ξια Μητράκας Ν. Κων/νος – Μητράκα Ν. Μάρθα» με έδρα την Καστοριά η οποία προσέφερε την μεγαλύτερη έκπτωση ήτοι 44,00%. Ο προϋπολογισμός της σύμβασης ανέρχεται στο ποσό των 154.000,01€ με το Φ.Π.Α. και έχει προθεσμία εκτέλεσης 18 μήνες.
Οι εργασίες του έργου «Ανάπλαση – Αναβάθμιση οικισμού Τρικώμου περιλαμβάνουν :
Α. Ανάπλαση του κέντρου του οικισμού με την ανακατασκευή της πλατείας του χωριού ή οποία στερείται επίστρωσης, φωτισμού και πράσινου.
Β. Αποκάλυψη των όψεων της πετρόχτιστης εκκλησίας η οποία βρίσκεται μεταξύ της πλατείας και του προαύλιου χώρου του παλιού σχολείου.
Γ. Αποκάλυψη των όψεων του πετρόχτιστου καμπαναριού .
Δ. Επιδιορθώσεις στην επίστρωση του διαμορφωμένου προαύλιου χώρου του σχολείου ο οποίος μέχρι σήμερα φιλοξενεί τις εκδηλώσεις του χωριού με πρώτιστο ρόλο την «γιορτή κρασιού» με μεγάλη απήχηση σε όλο τον νομό.
Ε. Εργασίες πρασίνου – φυτοκάλυψης.
Στην υπογραφή της σύμβασης παρέστησαν η αρμόδια Αντιδήμαρχος κα Αικατερίνη Πέτρου, η Αντιδήμαρχος κα Παναγιώτα Τσιώτα-Μπαλοδήμου, οι Δημοτικοί Σύμβουλοι κ.κ. Αθανάσιος Τσακστάρας και Κω/νος Παύλου και ο Εκπρόσωπος της Τοπικής Κοινότητας Τρικώμου κ. Ιωάννης Ράπτης.

"Δημοσίευση Νέων Βίντεο"

Η κινηματογραφική συλλογή που περιέχει βίντεο σχετικά με τη ζωή και τα δρώμενα του χωριού μας, τόσο από το παρελθόν όσο και από το παρόν, εμπλουτίζεται συνεχώς χάρις τους χωριανούς μας που κάνουν ανάρτηση των βίντεο στο διαδίκτυο. Σας παρουσιάζουμε τα νέα βίντεο..

Επιμνημόσυνη Δέηση στο μνημείο πεσόντων υπό των Γερμανών(2012)

Γιορτή Κρασιού (2012)

Γιορτή Κρασιού (1999)

Γιορτή Κρασιού (2000)

Μαζεύοντας Λουν στο Αζιζ-Αγα (2000)

Ποταμός Βενέτικος 1997

Ντοκιμαντέρ 4Ε - Τρίκωμο Γρεβενών (2003)

Το καλοκαίρι του 2003, ενόψει των εορταστικών εκδηλώσεων στα πλαίσια της Γιορτής Κρασιού, ο σύλλογος μας κάλεσε τον τηλεοπτικό εκκλησιαστικό σταθμό 4Ε για να βιντεοσκοπήσουν τις εκδηλώσεις. Το κανάλι όχι μόνον ανταποκρίθηκε στο αίτημα του συλλόγου μας, αλλά προσφέρθηκε να κάνει ένα ντοκιμαντέρ-αφιέρωμα σχετικά με το Τρίκωμο, το Αζίζ-Αγά, το ενεργό τότε χορευτικό συγκρότημα του συλλόγου και φυσικά την Γιορτή Κρασιού, μέσω της εκπομπής "δρόμοι παράδοσης". Το δημιούργημα αυτό, αν και παλαιό, κατά καιρούς προβάλλεται στους δέκτες του καναλιού 4Ε. Συντελεστές σε αυτό το αφιέρωμα ήταν: ο κ. Νίκος Βαβρίτσας, ο οποίος συνδύασε όλα τα δρώμενα και τις φυσικές ομορφιές ώστε να παραχθεί ένα όμορφο και καλαίσθητο ντοκιμαντέρ. Ο αείμνηστος τότε πρόεδρος του συλλόγου μας κ. Βάιος Καναβός και φυσικά τα συνεργεία του καναλιού. Στο αφιέρωμα συμμετείχαν οι δημοτικές ορχήστρες του Κώστα Τσιοτίκα, Αλέξη Κασιάρα και το χορευτικό συγκρότημα του συλλόγου μας (παιδικό και γυναικείο).
Ο κ. Βαβρίτσας, από το αρχείο του, μας χορήγησε αντίγραφο και τον ευχαριστούμε ιδιαίτερα.
Ας παρακολουθήσουμε τα αποσπάσματα:

μέρος 1ο 

μέρος 2ο

μέρος 3ο

"Βαρελάς ή Βαϊνάς, Μνήμες από το Ζάλοβο, Ζτάλιος Χρήστος"

    O Βαρελάς ήταν ειδικός τεχνίτης που κατασκεύαζε βαρέλια·λεγόταν και βαενάς ή βαρελοποιός. H λέξη βαρέλι προέρχεται από την ιταλική λέξη barella. Το βαρέλι λέγεται και βουτσί,από το οποίο παράγεται το βυτίο. Το βαρέλι είναι μικρό. Tο βαένι είναι μεγαλύτερο, γίνονται από ξύλινα κυρτά σανίδια, τα οποία συγκρατούνται με μεταλλικά στεφάνια πλατύτερα στην μέση για την αποθήκευση κρασιού. Για τα κρασοβάρελα το πιό κατάλληλο ξύλο είναι η δρυς(βελανιδιά) και μάλιστα η λευκή που είναι πολύ ανθεκτική· για βαρέλια αποθήκευσης νερού το καλύτερο ξύλο είναι ο κέδρος. Το κομμάτι που είναι το καλύτερο για το βαένι είναι η καρδιά του ξύλου, δηλαδή (φλοιός-άσπρο-καρδιά-πυρήνας) το πιό κατάλληλο είναι η καρδιά, είναι αυτό που αντέχει και δεν σαπίζει ποτέ. Τα βαένια τα φτιάχνανε όταν άρχιζε το καλοκαίρι για να έχουν στραγγίσει τα υγρά του ξύλου, τον χειμώνα κάνανε προεργασία.

     H διαδικασία παρασκευής των βαενιών από τον Βαϊνά ήταν η εξής: Έπαιρνε τους κορμούς των δένδρων και τους έσκιζε, και στην συνέχεια έφτιαχνε τις σανίδες(δούγες) ακουλουθώντας τα νερά του ξύλου και τις άφηνε στον ήλιο και την βροχή μέχρι δύο χρόνια για να φύγουν οι πικρές τανίνες. Αφού οι δούγες ήταν κατάλληλες όσον αφορά την ξηρασία του ξύλου τις έπαιρνε και τις πελεκούσε δίνοντας τις επιθυμητές διαστάσεις, για το ύψος ανάλογα με το μήκος του βαενιού. Για το πάχος πάντα κοντά στα τρία εκατοστά και για πλάτος 15 εκατοστά. Για ένα μικρό βαένι χρειάζονται 30 δούγες,και 20 για τους δύο πάτους (φούντια),σύνολο 50.
     Μετά τις έβρεχε, άναβε φωτιά τις ζέσταινε για να μαλακώσουν και τις έδινε την απαιτούμενη κυρτότητα που χρειαζόταν για το κάθε βαένι.Ύστερα έφτιαχνε τα φούντια (πάτους) του βαενιού πάνω κάτω. Μ΄ένα μεγάλο διαβήτη ή ένα σκοινί έφτιαχνε τον κύκλο που ήταν το περίγραμμα του βαενιού. Από το μέγεθος του κύκλου συνυπολόγιζε με το ύψος, πόσες οκάδες κρασί θα χωρούσε το βαένι. Αφού είχε ετοιμάσει τις δούγες και τα φούντια, χάραζε με το σκαρπέλο ένα αυλάκι 5 εκατ. πριν το τέλους κάθε δούγας, στο σημείο δηλαδή όπου γίνεται η εφαρμογή με το φούντι, αυτό το κανάλι λέγεται γράδωση και είναι το σημείο εφαρμογής του φουντιού με την δούγα.  Εδώ έβαζε προληπτικά το Ψαθί (βούρλο) πού βγαίνει στα ποτάμια για στεγανοποίηση. Τοποθετούσε την μία δούγα δίπλα στην άλλη, βάζοντας ζυμάρι από αλεύρι με νερό για να γλιστράνε οι δούγες μεταξύ τους.

    Ύστερα τοποθετούσε το πρώτο στεφάνι που ήταν σιδερένιο και δεμένο με γερά πιρτσίνια για να μην ανοίγει. Το χτυπούσε γερά με ένα ειδικό σκεπάρνι και όταν έσφιγγαν καλά και ήταν στην θέση
τους, τοποθετούσε το δεύτερο το τρίτο, το τέταρτο κάνοντας πάντα την ίδια διαδικασία·τα στεφάνια μπορεί να ήταν 6 – 12 ανάλογα με το μέγεθος του βαενιού. Όταν φτάνανε στην κορυφή τοποθετούσαν το δεύτερο φούντι και το τελευταίο στεφάνι χτυπώντας για να δέσουν καλά οι δούγες. Μετά άνοιγε μια τρύπα με την αρίδα στο κάτω μέρος του πάτου και τοποθετούσε την κάνουλα και σε μία από τις έπάνω δούγες στην μέση του βαρελιού και απέναντι από την κάνουλα, άνοιγε άλλη μιά τρύπα μεγαλύτερη που να χωράει ένα μεγάλο χωνί για να γεμίζει το βαένι. Για τα πολύ μεγάλα βαένια ,φτιάχνανε μια μικρή πόρτα στο επάνω μέρος του κάτω πάτου, άπ΄όπου μπορούσε να μπεί κάποιος στο εσωτερικό του βαενιού για να το πλύνει(ως συνήθως κάποιο παιδί). Κατόπιν τα γεμίζανε με νερό,για να δούνε αν τρέχουν.

       Τα μεγάλα βαένια είχαν πρόβλημα μεταφοράς και τοποθέτησης στα υπόγεια και έπρεπε να είναι σε σκιερό και αεριζόμενο μέρος. Μερικοί μερακλήδες οινοπαραγωγοί που κληρονόμησαν δρύϊνα βαένια τα προσέχουν πάρα πολύ, γιατί ξέρουν ότι τα δρύϊνα κάνουν το καλύτερο κρασί και κρατάνε εκατοντάδες χρόνια.
      Όσον αφορά την συντήρηρηση των βαενών αυτά θέλουν κάθε χρόνο πλύσιμο με νερό και κάθε δεκαετία τρίψιμο εσωτερικά για να φύγει η ταρτάρα (τρυγία).
      Τα χωριά μας παλιά ήταν γεμάτα βαρελάδες. Η βιομηχανοποίηση όμως έβγαλε στην παραγωγή βαρέλια πλαστικά πολύ πιό φθηνά, αλλά σε ποιότηα δεν φτάνουν τα παλιά δρύινα. Όσο πιό μεγαλο είναι το βαρέλι τόσο πιό καλό κρασί κάνει. Στο Ζάλοβο Βαϊνάς ήταν ο Μήτρος Νούσιας (Μπρουζκόλης) ο οποίος ήταν και μαραγκός και χτίστης, ένας πραγματικά καλός τεχνίτης. Στήν δε Μηλιά Μετσόβου έχουν μέχρι και βιοτεχνίες κυρίως μικρών βαρελιών και άλλων ξύλινων κατασκευών.
                                                                                                                             
                                                                                                                                    Χρήστος Ζτάλιος

Συνεστίαση των Τρικωμιωτών της Θεσσαλονίκης

Το Σάββατο στις 16-2, έγινε Συνεστίαση των Τρικωμιωτών που διαμένουν μόνιμα στην Θεσσαλονίκη, μετά από πολλά χρόνια. Συγκεκριμένα, με πρωτοβουλίες χωριανών οργανώθηκε σε γραφική ταβέρνα της πόλης, συνάντηση των Τρικωμιωτών με σκοπό την επανασύνδεση και την ένωση των χωριανών μας της Θεσσαλονίκης. Ήταν μια καλή ευκαιρία για να συζητήσουν, να θυμηθούν τα παλιά αλλά και να τεθούν σκέψεις, ιδέες στη προσπάθεια για την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του χωριού μας και γενικότερα για το φιλοπρόοδο και τον πολιτισμό. Συμμετείχαν μόνον όσοι είχαν καταγωγή από γονείς Τρικωμιώτες, δηλαδή οι σύζυγοι των προσώπων δεν παρέστησαν.
Το Δ.Σ. του συλλόγου και η συγγραφική ομάδα του μπλογκ χαιρετίζουν και συγχαίρουν την όμορφη αυτή εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε. Ο σύλλογος θα είναι αρωγός στην προσπάθεια για την σύνδεση των απανταχού Τρικωμιωτών με κάθε μέσο, με στόχο την ανάδειξη του τόπου μας.
Δείτε μερικά στιγμιότυπα από την συνεστίαση:

Νέα από το χωριό μας...

Ο καιρός κυλά ήρεμα, είμαστε στην καρδιά του χειμώνα και το χωριό μας έχει δεχθεί μικρή πλήξη από την εποχή, με αραιές χιονοπτώσεις, τις λεγόμενες "πασπάλες" και όχι τα περσινά ακραία φαινόμενα. Ωστόσο ο καιρός έχει γυρίσματα και μπορεί να είναι όσο επιθετικός όσο και γλυκός.

Με την άφιξη της άνοιξης αναμένεται να ξεκινήσουν μεγαλεπήβολα έργα όπως αυτό του ΕΣΠΑ "Ανάπλαση - οικιστική αναβάθμιση του οικισμού Τρικώμου" που έχει προϋπολογισμό 280.000,000 ευρώ και προβλέπει την ανάδειξη της παραδοσιακής λιθοδομής με αμμοβολή και αρμολόγηση του Ιερού ναού Αγίου Γεωργίου Τρικώμου καθώς και το καμπαναριό  που φτάνει τα 115 έτη από τη θεμελίωση του το 1898 και περιμένει να αναπαλαιωθεί με ενέσεις μπετού και αμμοβολής ώστε να αναδειχθεί η παραδοσιακή πέτρα. Ακόμη, καλλωπισμός της παλαιάς πλατείας και πλακόστρωση-φωτισμός-παγκάκια στην νέα πλατεία είναι λίγες από τις εργασίες που είναι ενταγμένες στο πρόγραμμα. Ο εργολάβος που είναι ανάδοχος του έργου επισκέφθηκε το χωριό και ανέφερε πως το έργο θα ξεκινήσει άμεσα.

Το έργο του παλαιού σχολείου περιμένουμε πως θα χρηματοδοτηθεί στο πρώτο εξάμηνο του 2013 από το ΕΠΑΔΥΜ, εθνικό πρόγραμμα στο οποίο είναι ενταγμένο και θα ολοκληρωθεί.

Όλοι περιμένουμε την Αποκριά για να ξεσκάσουμε λιγάκι από την σκληρή καθημερινότητα...

Καλή εβδομάδα!

"Μασλάτι Νο. 9-Ο πονηρός κουρελής, του Ζτάλιου Χρήστου"

ΤΡΙΚΩΜΟ (ΖΑΛΟΒΟ) ΓΡΕΒΕΝΩΝ

Μασλάτι Νο. 9 Ο πονηρός κουρελής.

(Μνήμες από Ζάλοβο, μου το εκμυστηρεύθηκε κάποιος φίλος)

     Τα παλιά χρόνια οδοντίατροι ήταν και οι κουρείς, που αργότερα το κράτος τους έδωσε άδεια ασκήσεως οδοντιατρικού επαγγέλματος.
      Κοζάνη 1958 μεγάλη σαρακοστή: Ένας κουρελής Καζανίτης έβλεπε επίμονα τις τρείς τέσσερες κατσαρόλες ενός μαγειρίου που έντεχνα τις είχε ξεσκέπαστες ο πονηρός μάγειρας για να γαργαλίζουν τους διαβάτες.
     -Τι τηράς ρα; Του λέει ο μάγειρας.
     -Ξέρτς τι λέου Αφέντ’!! Αυτήνια τν κατσαρόλα μι τν φασουλάδα τν τρώου όλ(η)!!. Αποκρίνεται ο κουρελής.
      Τον κοίταξε με περιέργεια. Δεν του γέμιζε το μάτι, δεν έμοιαζε να μπορεί.
      -Κι αν δεν τν φας ρα;
      -Αν δεν τν φάου....,αν δεν τν φάου,να μι βγάλτς ένα δόντ’!!! Άκου δεν θα τν φάου!!!.
       Δεν το πολυσκέφθηκε ο μάγειρας, άλλωστε δεν στοίχιζαν πολύ δυό οκάδες φασόλια. Το νέο γιά το στοίχημα μαθεύτηκε γρήγορα. Μαζεύτηκε πολύς κόσμος, όλη η γειτονιά γιά να παρακουλουθήσει την εξέλιξη, ο μπακάλης, ο μανάβης ,ο φούρναρης, ο καφετζής, το γκαρσόνι,και πολλοί περαστικοί.          Ξεκίνησε να τρώει γρήγορα και με όρεξη στην αρχή. Σιγά σιγά όμως ο γρήγορος ρυθμός έπεσε,  δεν είχε φτάσει ακόμη στην μέση της κατσαρόλας και σταμάτησε.
     -Δεν μπουρώ άλλου Αφέντ’!!! Δεν μπουρώ θα μι βγούν τα φασούλια απ’ τα αυτιά. Σκότωσέ μι!!.Παράδις δεν έχου ντιπ!! Ότ’ καταλαβαίντς φκιάσι!!
     Όλοι γέλασαν με το πάθημα του μάγειρα· εκείνος από πείσμα έφερε τον κουρελή στο κουρείο, πλήρωσε το εικοσάρικο που κόστιζε η εξαγωγή. Μάταια τον παρακαλούσαν όλοι να τον λυπηθεί, να μην το κάνει. Ο κουρελής κάθησε αδιαμαρτύρητα στην πολυθρόνα, καί κάτι έδειξε ανοίγοντας διάπλατα το στόμα του στο παιδί του κουρείου που κρατούσε την λεκάνη και η εξαγωγή έγινε.            Μουγκρητά πόνου,και η λεκάνη βάφτηκε κόκκινη. Όλοι αγανάκτησαν·μετανοιωμένος ήταν και ο μάγειρας,που μπλέχτηκε σ’ αυτό το στοίχημα..
     -Δεν μι κερνάς κι μιά ρακή,να μι περάσ’ ου πόνους!!!.Είπε ο Κουρελής.

     Τον λυπήθηκε,έβγαλε μιά δραχμή την έδωσε στο γκαρσόνι λέγοντας.
    -Φέρτουν μία ρακή,να πάει να ξιπατουθεί.Είπε στενοχωρημένος.
    Καθισμένος ακόμη στην πολυθρόνα,ο κουρελήςσήκωσε το ποτηράκι καί είπε.
    -Αφέντ στν υγειά σ’!!! Κι σ’ ευχαριστώ τρείς βουλές: Μία γιά τν φασουλάδα που με στύλουσι, είχα ψουφήσ’ τσ’ πείνας, τρείς μέρις είχα να φάου!!! Μία γιά το δόντ’ που μι πουνούσι, κι δεν είχα παράδις να του βγάλου!!! Κι μία γιά τν ρακή που θα μι πάρ’ τουν πόνου!!!.
     Είδαν και έπαθαν να τον γλυτώσουν από τα χέρια του μαινόμενου μάγειρα.

Χρήστος Ζτάλιος